دیدگاه تطبیقی راجب ازدواج در سنت های حقوقی ایران و امریکا

این مقاله بر آن است که با رویکرد تطبیقی، مبانی حقوقی، ساختار نهادی و مباحث اجتماعی-حقوقی مربوط به نهاد ازدواج را در دو سنت حقوقی ایران و ایالات متحده آمریکا تحلیل کند. پرسش محوری پژوهش این است که چه تفاوت ها و اشتراک هایی در تعریف حقوقی ازدواج، منابع حقوقی حاکم، محدوده حقوق و تکالیف زوجین، چگونگی شناسایی تقریبی خانواده (شامل سن ازدواج، تکثر زوجات، و پذیرش پیوندهای هم جنس) و مکانیسم های حقوقی حل وفصل اختلافات وجود دارد. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی است؛ منابع شامل متون قانون مدنی ایران، آرای مهم دیوان عالی آمریکا، مقالات حقوقی و مطالعات اجتماعی داخلی و بین المللی می باشد. یافته ها نشان می دهد که در ایران نهاد ازدواج بیش تر بر پایه فقه جعفری و مقررات مدنی مستقر است و ویژگی هایی مانند امکان ازدواج با اجازه ولی در سنین پایین یا وجود مجوزهای محدود برای چندهمسری (در عمل و برپایه فقه و قانون) مشاهده می شود، در حالی که در آمریکا ساختار قانونی ازدواج پراکنده تر (متکی به قوانین ایالتی) و توسط هنجارهای قضایی فدرال حقوق اساسی (مانند حق «حق به ازدواج» در آرای دیوان عالی) تحت تاثیر قرار می گیرد؛ مثال برجسته آن پذیرش ازدواج هم جنس در سطح ملی در پرونده Obergefell v. Hodges است. بحث نهایی پیشنهاد می کند که هر چند زمینه های فرهنگی دینی و حقوقی دو کشور متفاوت است، اصلاحات تدریجی (در ایران) و تمرکز بر حقوق بنیادین (در آمریکا) هر دو می توانند از گفت وگوهای میان رشته ای و بازنگری های مبتنی بر شواهد اجتماعی بهره مند شوند.

کلیدواژه ها:

ازدواج ، حقوق خانواده ، قانون مدنی ایران ، حق ازدواج ، تطبیق حقوقی ، چندهمسری.