مرگ اندیشی در آثار پروین اعتصامی با تکیه بر آموزه های قرآنی

این پژوهش بررسی تحلیلی توصیفی مضمونی «مرگ اندیشی» در اشعار پروین اعتصامی با تاکید بر پیوندها و بازنمون های قرآنی است. هدف، روشن ساختن چگونگی حضور آموزه های قرآنی (از جمله مفهوم مرگ به عنوان واقعیت اجتناب ناپذیر، پاداش و جزا در قیامت و کارکرد یاد مرگ در تهذیب نفس) در نگرش شعری پروین و تحلیل ساختارهای زبانی و ژانری است که وی برای طرح این مضمون به کار می برد. روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی مبتنی بر خوانش نزدیک منتخب دیوان (نمونه هایی همچون «این قطعه را برای سنگ مزار خودم سروده ام»، مناظرات و تمثیلاتی که به مرگ و معاد می پردازند) و ترکیب میان رشته ای نظریه های ادبی و مطالعات قرآنی است. یافته ها نشان می دهد که مرگ در شعر پروین غالبا با تم های تربیتی اخلاقی، تاکید بر مکافات عمل و دعوت به تقوا و فاصله گیری از زرق وبرق دنیوی همراه است؛ وی مرگ را هم زمان به عنوان پایان زیستی و آغازی دیگر (معاد) تصویر می کند و از قالب های مناظره و مثنوی برای ارائه پیام های قرائتی و اخلاقی بهره می برد. پژوهش این نتیجه گیری را پیشنهاد می کند که فهم دقیق مرگ اندیشی در آثار پروین بدون توجه به بستر قرآنی فرهنگ دینی او ناقص خواهد بود و مطالعات بعدی می تواند به مقایسه تطبیقی با سنت های مرگ اندیشی در ادبیات اسلامی و کلاسیک ایرانی پردازد.

کلیدواژه ها:

پروین اعتصامی ، مرگ اندیشی ، آموزه های قرآنی ، مناظره ادبی ، شعر اخلاقی