طیب نفس یا کراهت بر اساس توهم و باور اشتباه در معاملات از منظر فقه امامیه و حقوق موضوعه

پژوهش حاضر به بررسی نقش طیب نفس و کراهت ناشی از توهم و باور اشتباه در معاملات، از منظر فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران می پردازد و می کوشد نشان دهد که چگونه خطاهای ذهنی و باورهای نادرست می توانند بر اراده، رضا و در نهایت بر صحت و نفوذ عقود اثر بگذارند. در این پایان نامه، ضمن تبیین مفاهیم طیب نفس، اکراه، باور و اشتباه، اقسام اشتباه در موضوع معامله، شخصیت طرف، و ماهیت عقد در فقه امامیه و حقوق مدنی بررسی و مبانی بطلان یا عدم نفوذ قرارداد در هر یک از این فروض تحلیل شده است. پژوهش با روش کتابخانه ای و تحلیل تطبیقی آراء فقها و حقوقدانان و نیز مواد قانونی به ویژه مواد ۱۹۰، ۱۹۹ و ۲۰۰ قانون مدنی انجام شده و نشان می دهد که در فقه امامیه، طیب نفس غالبا به رضایت واقعی و قلبی تفسیر می شود، هرچند در مورد کفایت رضایت ناشی از باور غلط، میان فقها اختلاف نظر وجود دارد، در حالی که حقوق موضوعه بیشتر بر اشتباه موثر در ارکان اساسی عقد و برهم خوردن تطابق ایجاب و قبول تکیه می کند. نتیجه اصلی تحقیق آن است که اشتباهات و توهمات، هرگاه به مرحله ای برسند که طیب نفس واقعی را مخدوش یا ارکان عقد را متزلزل سازند، می توانند موجب بطلان یا عدم نفوذ معامله شوند و تفکیک دقیق میان طیب نفس و کراهت توهمی، هم در استنباط فقهی و هم در تفسیر مواد قانونی، ظرفیت اصلاح برخی رویه ها و ارائه قرائتی منسجم تر از رابطه اراده درونی و ظاهر عقد را فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

باوراشتباه ، کراهت ، طیب نفس