نقش هوش مصنوعی در مالیات ستانی دیجیتال و جلوگیری از فرار مالیاتی

در سالهای اخیر، گسترش فناوری های نوین به ویژه هوش مصنوعی زمینه ساز تحولی بنیادین در ساختار و فرآیندهای نظام های مالیاتی در سراسر جهان شده است. پر واضح است که این پیشرفت به هیچ وجه در یک علم خاص محدود نبوده، بلکه تمامی علوم حتی علوم انسانی را در برگرفته است. همچنین مالیات در ایران به لحاظ تامین مالی و ابزار سیاستگذاری از جایگاه مناسبی برخوردار نمی باشد. بین عملکرد مالیات و سطح بالقوه آن، شکاف وجود دارد که یکی از دلایل اصلی ایجاد آن، وجود پدیده فرار مالیاتی است. در این میان، شناسایی فرار مالیاتی اشخاص حقیقی و حقوقی و ارائه راهکارهایی به منظور شناسایی و مقابله با آن به دلیل درآمدزایی عمده این پایه مالیاتی از اهمیت بالایی برخوردار است. هدف اصلی این مقاله مروری، بررسی نقش هوش مصنوعی در ارتقای تمکین مالیاتی در بستر تحول دیجیتال با تمرکز بر وضعیت ایران است. در این پژوهش با بهره گیری از منابع علمی معتبر و مطالعات تطبیقی، به تبیین مفاهیم کلیدی، زیرساختهای مورد نیاز، ابزارها و فناوری های کاربردی در مالیات ستانی دیجیتال پرداخته شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند از طریق تحلیل رفتار مودیان، تشخیص الگوهای پرریسک، خودکارسازی فرآیندها و ارتقاء شفافیت، نقش کلیدی در بهبود تمکین مالیاتی ایفا کند. با این حال، چالش هایی همچون فقدان زیرساخت های فناورانه، ضعف مهارتی نیروی انسانی، محدودیت های قانونی و نگرانی های امنیتی، موانعی جدی در مسیر پیاده سازی این فناوری در ایران هستند. در پایان، راهکارهایی از جمله توسعه زیرساخت های دیجیتال، آموزش نیروی انسانی، اصلاح قوانین و اجرای پروژه های پایلوت برای بهره گیری موثر از هوش مصنوعی در نظام مالیاتی ایران پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، فرار مالیاتی ، نظام مالیاتی هوشمند