ارائه الگوی تلفیقی حکمرانی مالی عملکردی برای مدیریت پایدار درآمدهای شهرداری های ایران با تاکید بر ریسک پذیری درآمدهای ناپایدار، پاسخگویی مالی و شفافیت گزارشگری

این پژوهش با هدف طراحی یک الگوی تلفیقی برای حکمرانی مالی شهرداری های ایران انجام شده است؛ الگویی که بتواند ضعف مزمن اتکای گسترده به درآمدهای ناپایدار، نبود شفافیت کافی در گزارشگری، ناکارآمدی سازوکارهای کنترل مالی و گسست میان برنامه ریزی استراتژیک و بودجه ریزی عملیاتی را به صورت یکپارچه تبیین و بازمهندسی کند. در دهه های اخیر، ساختار مالی شهرداری های ایران—به ویژه در شهرهای متوسط مانند رشت، قزوین، اردبیل و ساری—به شدت تحت تاثیر نوسانات درآمدهای ساختمانی و سیاست های کوتاه مدت قرار گرفته است؛ امری که موجب ناپایداری مالی، کاهش قابلیت پیش بینی جریان های درآمدی و بروز ناترازی های ساختاری شده است. این شرایط ضعف پاسخگویی مالی و محدودیت شفافیت گزارشگری را تشدید کرده و زمینه کاهش کارایی پروژه های شهری را فراهم آورده است. روش پژوهش مبتنی بر رویکرد کتابخانه ای- اسنادی و تحلیل محتوای مقررات، اسناد بودجه ای، گزارش های رسمی، آیین نامه های مالی، و مستندات شوراهای اسلامی شهر است. تحلیل داده ها نشان می دهد که نبود نظام یکپارچه سنجش ریسک درآمدها، ضعف در پیونددهی برنامه های توسعه شهری با بودجه سالانه، نبود شاخص های قابل اتکا برای ارزیابی عملکرد، و فقدان استاندارد مشترک برای طبقه بندی درآمد و هزینه، مهم ترین عوامل اختلال در فرایند تصمیم گیری مالی شهرداری ها به شمار می رود. بر اساس یافته ها، پژوهش الگوی تلفیقی حکمرانی مالی- عملکردی جدیدی ارائه می دهد که شامل پنج مولفه اصلی است: مدیریت ریسک درآمدهای ناپایدار، نظام کنترل مالی مبتنی بر نظارت مرحله ای، چارچوب شفافیت گزارشگری مالی و عملکردی، سازوکار همسوسازی برنامه –بودجه- عملکرد، و تقویت ظرفیت نهادی شهرداری ها. این الگو، ضمن ارتقای سلامت مالی، بهبود پاسخگویی، افزایش قابلیت رصد هزینه ها و تقویت اثربخشی پروژه های شهری را فراهم می کند و می تواند به عنوان مبنای تدوین دستورالعمل های اجرایی و سیاست های عملیاتی برای مدیریت مالی شهرداری ها مورد استفاده قرار گیرد

کلیدواژه ها:

حکمرانی مالی شهری ، شفافیت گزارشگری ، پاسخگویی مالی ، درآمدهای ناپایدار ، بودجه ریزی عملیاتی