مدل سازی پیش بینانه مخاطرات ایمنی برای تقویت سیستم های هشدار زودهنگام و ارزیابی ریسک در بیمه آتش سوزی

بیمه آتش سوزی به عنوان یکی از ارکان اساسی بیمه های اموال، نقش حیاتی در مدیریت ریسک دارایی های فیزیکی و پایداری مالی ایفا می کند. روند فزاینده خسارات ناشی از آتش سوزی در ایران و نوسانات نرخ خسارت طی دهه اخیر، ضرورت گذار از رویکردهای سنتی نرخ گذاری و ارزیابی ریسک به مدل های پیش بینانه و مبتنی بر هشدار زودهنگام را آشکار ساخته است. این پژوهش با هدف مدل سازی شاخص های ایمنی به منظور تقویت سیستم های هشدار زودهنگام و بهبود ارزیابی ریسک در بیمه آتش سوزی، از داده های رسمی بیمه مرکزی، پژوهشکده بیمه، شرکت های بیمه گر و سازمان آتش نشانی طی سال های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ بهره برداری کرده است. روش تحقیق از نوع توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر داده های سری زمانی سالانه بوده و روابط بین شاخص های ایمنی، متغیرهای محیطی و خسارت های پرداخت شده با استفاده از مدل رگرسیونی ARIMAX تحلیل شد. یافته ها نشان داد که شاخص های ایمنی توانسته اند ۶۸٪ از تغییرات خسارت های پرداخت شده را تبیین کنند. در این میان، نقص زیرساخت های ایمنی (۰.۴۸)، ذخیره سازی غیراستاندارد (۰.۴۱)، نقص سیستم های الکتریکی (۰.۲۹)، خطای انسانی (۰.۱۶) و ضعف مدیریت نگهداری (۰.۱۵) بیشترین سهم را در افزایش خسارت ها داشته اند. همچنین تراکم جمعیتی (۰.۰۶) و وضعیت اقتصادی کلان (۰.۰۸) اثر معناداری بر روند خسارت ها نشان داده اند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که رویکردهای سنتی نرخ گذاری مبتنی بر متراژ و ارزش ساختمان، بدون در نظر گرفتن شاخص های ایمنی و ابزارهای هشدار زودهنگام، ناکارآمد بوده و می تواند ضریب خسارت را افزایش دهد. بر این اساس، توصیه می شود شرکت های بیمه با تمرکز بر مدل سازی پیش بینانه شاخص های ایمنی و به کارگیری ابزارهای هشدار زودهنگام، سیاست های نرخ گذاری و مدیریت ریسک خود را بازطراحی نموده و شرایط ایمنی واقعی محل بیمه شده و عوامل جمعیتی–اقتصادی را در تصمیم گیری لحاظ کنند.

کلیدواژه ها:

بیمه آتش سوزی ، مخاطرات ایمنی ، مدل سازی پیش بینانه ، سیستم های هشدار زودهنگام ، ارزیابی ریسک ، مدل ARIMAX ، مدیریت ریسک بیمه ، شاخص های پیش هشدار