ارتقای نظارت مبتنی بر ریسک از طریق تقویت حاکمیت شرکتی و شفافیت مالی در صنعت بیمه: رویکردی کیفی

در دهه های اخیر، افزایش پیچیدگی فعالیت های بیمه ای، نوسانات اقتصادی و ظهور ریسک های نوین مالی، اثربخشی الگوهای سنتی نظارت در صنعت بیمه را با چالش های جدی مواجه ساخته است. در این میان، «نظارت مبتنی بر ریسک» به عنوان رویکردی نوین، بر شناسایی، ارزیابی و کنترل فعالانه ی ریسک ها در سطح شرکت های بیمه تمرکز دارد و به نهاد ناظر امکان می دهد منابع نظارتی خود را متناسب با سطح ریسک شرکت ها تخصیص دهد. بااین حال، موفقیت در استقرار این نظام مستلزم وجود بسترهایی است که از طریق آن، شفافیت مالی و سازوکارهای حاکمیت شرکتی کارآمد، قابلیت اعتماد و پایش پذیری اطلاعات را افزایش دهند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش و ابعاد حاکمیت شرکتی و شفافیت مالی در ارتقای نظارت مبتنی بر ریسک، با رویکرد کیفی و راهبرد داده محور انجام شد. داده های پژوهش از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان بیمه ای شامل مدیران ارشد شرکت های بیمه، ناظران بیمه مرکزی و حسابرسان مستقل گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون شش مرحله ای براون و کلارک (۲۰۰۶) تحلیل گردید. یافته ها نشان داد که سه دسته مضمون اصلی شامل «زیرساخت های کارآمد حاکمیت شرکتی»، «نظام شفافیت و افشای مالی مبتنی بر استانداردهای بین المللی» و «چارچوب نظارت ریسک محور پویا و هوشمند» بیشترین تاثیر را بر بهبود نظارت دارند. همچنین نتایج بیانگر نقش میانجی شفافیت مالی در انتقال اثرات حاکمیت شرکتی بر اثربخشی نظارت مبتنی بر ریسک است. بر اساس یافته ها، استقلال هیئت مدیره، وجود کمیته های ریسک فعال، گزارشگری مالی منطبق با IFRS ۱۷ و تعامل مستمر با نهاد ناظر، از عوامل کلیدی موفقیت در استقرار نظام نظارت مبتنی بر ریسک در صنعت بیمه ایران محسوب می شوند.

کلیدواژه ها:

نظارت مبتنی بر ریسک ، حاکمیت شرکتی ، شفافیت مالی ، صنعت بیمه ، تحلیل مضمون