بررسی تاثیر بازی درمانی بر کاهش اضطراب جدایی در کودکان دبستانی

اضطراب جدایی یکی از اختلالات شایع در کودکان دبستانی است که می تواند بر عملکرد، تحصیلی، روابط اجتماعی و سلامت روانی آنها تاثیر منفی بگذارد. این اختلال شامل ترس شدید از جدایی از والدین یا مراقبان اصلی است و اغلب با علائمی مانند امتناع از حضور در مدرسه، نگرانی مداوم و وابستگی بیش از حد همراه است. در این میان، بازی درمانی به عنوان یک روش غیر مستقیم و خلاقانه برای کاهش اضطراب کودکان و کمک به بهبود وضعیت روحی آنها شناخته شده است. هدف این پژوهش بررسی تاثیر بازی درمانی بر کاهش اضطراب جدایی در کودکان دبستانی است. این پژوهش با استفاده از روش تحقیق ترکیبی کمی و کیفی انجام شده است. در بخش کمی، یک طرح نیمه آزمایشی با پیش آزمون و پس آزمون و گروه کنترل استفاده شد. جامعه آماری شامل کودکان دبستانی مبتلا به اضطراب جدایی در یکی از مدارس شهر رشت بود. نمونه گیری هدفمند انجام گرفت و ۳۰ کودک به دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) تقسیم شدند. ابزار جمع آوری داده ها در بخش کمی شامل پرسشنامه اضطراب جدایی (SCARED) بود. در بخش کیفی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با والدین و معلمان کودکان گروه آزمایش انجام شد و داده ها با استفاده از تحلیل مضمون بررسی شدند. گروه آزمایش در ۸ جلسه ۴۵ دقیقه ای بازی درمانی شرکت کردند. این جلسات شامل فعالیت های متنوعی مانند بازی های گروهی، نقاشی، استفاده از عروسک ها برای بیان احساسات و بازی های هدفمند برای کاهش اضطراب بود. درمانگر متخصص بازی درمانی این جلسات را برگزار کرد. گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد و صرفا در پیش آزمون و پس آزمون شرکت داشت. نتایج تحلیل کوواریانس (ANCOVA) نشان داد که میانگین نمرات اضطراب جدایی در گروه آزمایش پس از مداخله به طور معناداری کاهش یافته است (۰.۰۰۱ > P)، در حالی که در گروه کنترل تغییر معناداری مشاهده نشد. این یافته ها بیانگر تاثیر مثبت و معنادار بازی درمانی بر کاهش اضطراب جدایی کودکان است. تحلیل داده های کیفی نشان داد که والدین و معلمان تغییرات مثبتی در رفتار کودکان مشاهده کرده اند. کودکان از شرکت در جلسات بازی درمانی وابستگی کمتری به والدین داشتند، اعتماد به نفس بیشتری پیدا کردند و تمایل بیشتری به حضور در مدرسه و تعاملات گروهی نشان دادند. والدین نیز کاهش نگرانی و بهبود تعاملات خود با کودکان را گزارش کردند. نتایج این پژوهش نشان داد که بازی درمانی به عنوان یک روش خلاقانه و موثر می تواند به کاهش اضطراب جدایی در کودکان دبستانی کمک کند. این روش با ایجاد فضایی امن و مناسب برای بیان احساسات و یادگیری مهارت های مقابله، تاثیر مثبتی بر سلامت روانی کودکان دارد. پیشنهاد می شود مدارس و مراکز آموزشی از بازی درمانی به عنوان بخشی از برنامه های مشاوره و روانشناسی کودک استفاده کنند. تحقیقات آینده می تواند تاثیرات بلندمدت بازی درمانی و کاربرد آن در سایر اختلالات اضطرابی را بررسی کند.

کلیدواژه ها:

اضطراب جدایی ، بازی درمانی ، کودکان دبستانی ، روان شناسی کودک ، روش تحقیق ترکیبی