واکاوی و تحلیل آسیب شناسی معماری تئاترشهر با رویکرد بینامتنیت

ساختمان تئاتر شهر، به عنوان یکی از شاخص ترین نمونه های معماری مدرن ایران، همواره مورد توجه پژوهشگران و علاقه مندان به هنر و معماری بوده است. این بنا که با طراحی منحصر به فرد خود، ترکیبی هوشمندانه از اصول معماری سنتی ایرانی و گرایش های مدرن را به نمایش می گذارد، جایگاه ویژه ای در حافظه جمعی و منظر شهری تهران دارد. معماران و طراحان این اثر توانسته اند با بهره گیری از فرم های هندسی ساده و انتخاب مصالح اصیلی همچون آجر و بتن، هویتی بصری متمایز و ماندگار برای آن خلق کنند. با وجود اهمیت و جایگاه این اثر، درک عمیق و چندلایه آن مستلزم توجه به ابعاد گوناگون شکل گیری آن است. یکی از چالش های اساسی در تحلیل آثار معماری، اغلب غفلت از لایه های متنی و بسترهای فکری، فرهنگی و تاریخی موثر بر طراحی و ساخت آن ها بوده است. در این راستا، نظریه بینامتنیت با تاکید بر درک مخاطب از اثر در بستری از روابط معنایی پیچیده و درهم تنیده، ابزاری قدرتمند و کارآمد برای تحلیل معماری فراهم می کند. این نظریه به ما اجازه می دهد تا چگونگی تاثیر متون مختلف – اعم از متون بصری، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی – بر شکل گیری و تفسیر یک اثر معماری را بررسی کنیم.

پژوهش حاضر با هدف آسیب شناسی معماری شاخص تئاتر شهر و شناسایی مولفه های بینامتنی موثر بر شکل گیری این بنا انجام شده است. هدف اصلی این مطالعه، تحلیل دقیق روابط میان اجزای مختلف معماری تئاتر شهر و بررسی پیوندهای بینامتنی آن در گذر زمان و در بسترهای فرهنگی گوناگون است. پرسش های اساسی که این مطالعه به دنبال پاسخ گویی به آن هاست عبارتند از: مهم ترین آسیب های وارد شده به معماری تئاتر شهر چه بوده است؟ و چگونه می توان معماری این بنا را با رویکرد بینامتنی تفسیر و تحلیل کرد؟ این پژوهش از نوع ترکیبی است و از روش های تحلیلی-توصیفی برای بررسی ویژگی های کالبدی و فضایی بنا و از روش تفسیری-تاریخی برای درک زمینه های شکل گیری و تحولات آن استفاده می کند.

یافته های این مطالعه نشان می دهد که شبکه ارتباطات بینامتنی به لحاظ مفهومی و تکوینی در تئاتر شهر، رابطه ای ساختارمند و معنادار با دیاگرام فضایی آن دارد. ساختار کلی فرم ساختمان بر اساس سازماندهی فضاهای داخلی استوار است و شکل گیری عناصر شکلی (فرمی) همچون خطوط و حجم کلی بنا، نمایانگر هندسه منظم و نحوه اتصال هوشمندانه آن به زمین است. دیاگرام فضایی تئاتر شهر با تاکید بر پلان ساختمان، فضایی میانی و گذار را بین پوسته بیرونی و رواق های پیرامونی با هسته مرکزی بنا ایجاد کرده است.

کلیدواژه ها:

تئاترشهر ، معماری تئاترشهر ، فضاهای تئاترشهر ، رویکرد بینامتنیت ، بینامتنیت در تئاترشهر