بهبود درک مفهومی دانش آموزان از قانون اهم با طراحی، اجرا و بازنگری جمعی یک درس پژوهی مبتنی بر آزمایش های ساده و شبیه سازهای فیزیکی

آموزش مفاهیم بنیادین فیزیک، به ویژه در حوزه الکتریسیته و مدارهای الکتریکی، همواره با چالش های شناختی و مفهومی قابل توجهی برای دانش آموزان همراه بوده است. قانون اهم به عنوان یکی از ارکان اصلی درک پدیده های الکتریکی، علی رغم سادگی ظاهری فرمولی، در عمل با بدفهمی های متعددی از جمله هم انگاری ولتاژ و جریان، برداشت نادرست از مفهوم مقاومت و تفسیر سطحی روابط ریاضی مواجه می شود. این مسئله ضرورت به کارگیری رویکردهای نوین آموزشی مبتنی بر تجربه، مشاهده و بازاندیشی را بیش از پیش آشکار می سازد.پژوهش حاضر با بهره گیری از رویکرد درس پژوهی و با هدف بهبود درک مفهومی دانش آموزان از قانون اهم طراحی و اجرا شده است. در این فرایند، گروه درس پژوهی متشکل از معلمان فیزیک با اتکا به الگوی چرخه ای طراحی، اجرا، مشاهده و بازنگری، یک درس پژوهشی مبتنی بر آزمایش های ساده، کم هزینه و در دسترس مدرسه ای و شبیه سازهای تعاملی فیزیکی طراحی کردند. تمرکز اصلی طراحی آموزشی بر ایجاد فرصت های یادگیری فعال، پیش بینی مفهومی، آزمون تجربی فرضیه ها و گفت وگوی کلاسی هدایت شده برای اصلاح بدفهمی های رایج قرار داشت.اجرای درس در چند مرحله صورت گرفت و داده های پژوهش از طریق پیش آزمون و پس آزمون مفهومی، مشاهده ساختاریافته رفتار یادگیری دانش آموزان، تحلیل پاسخ های نوشتاری و کلامی، و جلسات بازاندیشی گروهی اعضای درس پژوهی گردآوری شد. یافته ها نشان داد که استفاده هم زمان از آزمایش عملی و شبیه سازی تعاملی، موجب درک عمیق تر رابطه میان ولتاژ، جریان و مقاومت شده و توانایی دانش آموزان در تفسیر نمودارهای الکتریکی و استدلال مفهومی را به طور معناداری ارتقا داده است.نتایج این درس پژوهی حاکی از آن است که رویکرد درس پژوهی، ضمن ارتقای کیفیت یاددهی–یادگیری مفاهیم انتزاعی فیزیک، نقش موثری در توسعه حرفه ای معلمان، بهبود طراحی آموزشی و حرکت از آموزش فرمول محور به آموزش مفهومی ایفا می کند و می تواند به عنوان الگویی کاربردی در آموزش علوم تجربی مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

درس پژوهی ، قانون اهم ، درک مفهومی ، آموزش فیزیک ، الکتریسیته ، مدارهای الکتریکی