شناسایی موانع یادگیری دانش آموزان استثنایی در کلاس درس

دانش آموزان استثنایی به دلیل ویژگی های شناختی، عاطفی، جسمی و اجتماعی خاص خود، در فرآیند یادگیری با موانع متعددی مواجه هستند که در صورت شناسایی نشدن و عدم مداخله به موقع، می تواند منجر به افت تحصیلی، کاهش انگیزش، مشکلات رفتاری و در نهایت طرد آموزشی شود. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل موانع یادگیری دانش آموزان استثنایی در کلاس درس و تبیین ابعاد مختلف این موانع از منظر آموزشی، روان شناختی و محیطی است. این مطالعه با رویکردی توصیفی–تحلیلی و بر اساس مرور نظام مند پژوهش های داخلی و خارجی، به بررسی چالش های پیش روی دانش آموزان استثنایی در محیط های آموزشی عادی و ویژه پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که موانع یادگیری این دانش آموزان را می توان در چند دسته اصلی شامل موانع فردی (نظیر اختلالات شناختی، نقص توجه، مشکلات حافظه و سرعت پردازش اطلاعات)، موانع آموزشی (روش های تدریس نامتناسب، فقدان برنامه های آموزشی فردی سازی شده، ارزشیابی های غیرمنعطف)، موانع معلم محور (کمبود دانش تخصصی معلمان، نگرش منفی یا کلیشه ای نسبت به دانش آموزان استثنایی، ضعف در مدیریت کلاس فراگیر)، موانع محیطی و فیزیکی (تراکم بالای کلاس، کمبود تجهیزات کمک آموزشی، نامناسب بودن فضای کلاس) و موانع اجتماعی–عاطفی (اضطراب تحصیلی، عزت نفس پایین، برچسب زنی و مشکلات تعامل با همسالان) طبقه بندی کرد. نتایج همچنین بر نقش کلیدی شناسایی زودهنگام موانع یادگیری و طراحی مداخلات آموزشی مبتنی بر تفاوت های فردی تاکید دارد. در پایان، پیشنهاد می شود با توانمندسازی معلمان، اجرای برنامه های آموزشی فردی (IEP)، به کارگیری راهبردهای تدریس فراگیر و بهبود شرایط فیزیکی و روانی کلاس درس، زمینه یادگیری موثرتر و عادلانه تر برای دانش آموزان استثنایی فراهم شود.

کلیدواژه ها:

دانش آموزان استثنایی ، موانع یادگیری ، کلاس درس ، آموزش فراگیر ، برنامه آموزشی فردی (IEP) ، تفاوت های فردی ، اختلالات یادگیری ، توانمندسازی معلمان