بازتاب میراث شفاهی و نقش زبان محلی در اشعار مقاومت فلسطین

ادبیات مقاومت فلسطین یکی از برجسته ترین نمودهای پیوند میان هنر، سیاست و هویت جمعی در جهان عرب به شمار می آید و در این میان، شعر جایگاهی ممتاز دارد (الکیالی، ۱۹۷۵). شعر مقاومت فلسطین، علاوه بر آن که روایت گر تجربه اشغال، تبعید و مبارزه است، به صورت گسترده ای بر میراث شفاهی و زبان محلی تکیه می کند و این دو را به ابزارهای موثر بازنمایی و تثبیت هویت ملی تبدیل می سازد (رسول نژاد،۲۰۱۳؛ دحبور،۱۹۹۰). پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی، به بررسی بازتاب میراث شفاهی (افسانه ها، حکایت ها، امثال، ترانه های عامیانه، لالایی ها، مراسم و آیین ها) و نقش زبان محلی فلسطینی در اشعار مقاومت می پردازد (قاسم، ۱۹۸۵؛ زیاد، ۱۹۸۰). داده های پژوهش ازمیان نمونه ای منتخب از اشعار شاعرانی چون محمود درویش، سمیح القاسم، توفیق زیاد، احمد دحبور و علی فوده گردآوری شده و بر اساس مقوله هایی چون «حکایت و افسانه»، «ترانه و لالایی»، «امثال و تعبیرات عامیانه»، «نام های بومی و جغرافیای مقاومت» و «کاربرد گویش محلی» تحلیل شده است (درویش، ۱۹۹۴؛ فوده، ۱۹۸۲). یافته ها نشان می دهد که بهره گیری آگاهانه از میراث شفاهی و زبان محلی در شعر مقاومت، تنها جنبه زیباشناختی ندارد، بلکه نوعی راهبرد مقاومت فرهنگی در برابر سیاست های مسخ هویت و محو حافظه تاریخی فلسطین است و به بسیج عاطفی مخاطب، حفظ پیوند نسل ها و بازتولید امید جمعی کمک می کند (شکری، ۲۰۰۵؛ ادیب، ۲۰۱۰).

کلیدواژه ها:

شعر مقاومت فلسطین ، میراث شفاهی ، فرهنگ عامه ، زبان محلی ، ادبیات پایداری ، هویت.