دانش آموز خسته در نظام پر تکلیف

نظام آموزشی ایران در دهه های اخیر با چالشی جدی مواجه شده است؛ چالشی که در قالب پدیده «دانش آموز خسته در نظام پر تکلیف» ظاهر شده و ابعاد آموزشی، روان شناختی و اجتماعی عمیقی دارد. افزایش حجم دروس، تعدد آزمون ها، رقابت های افراطی و تاکید شدید بر نمره به جای رشد فکری و خلاقیت، موجب شده است که بسیاری از دانش آموزان با نوعی فرسودگی تحصیلی و بی انگیزگی روبه رو شوند. در چنین شرایطی، مدرسه از محیطی برای یادگیری و شادابی به مکانی استرس زا تبدیل می گردد و این امر پیامدهای نامطلوبی بر کیفیت آموزش و سلامت روان دانش آموزان دارد.پژوهش های انجام شده در داخل کشور بیانگر آن است که بیش از دو سوم دانش آموزان ایرانی روزانه بیش از پنج ساعت را صرف انجام تکالیف و مرور مطالب امتحانی می کنند، در حالی که میزان رضایت از یادگیری در میان آنان بسیار پایین است. فشار خانواده ها برای موفقیت تحصیلی، تمرکز بیش از حد نظام آموزشی بر رقابت، و شیوه های ارزشیابی کمی، از جمله عواملی هستند که فرسودگی ذهنی دانش آموز را تشدید می کنند. از منظر روان شناسی تربیتی، این خستگی تحصیلی می تواند منجر به اضطراب مزمن، کاهش اعتماد به نفس و تمایل به اجتناب از درس شود.در مقابل، مطالعات نوین در حوزه تعلیم و تربیت نشان می دهند که رویکردهای آموزشی مبتنی بر یادگیری فعال، تکلیف خلاق، و تعامل اجتماعی، به شکل قابل توجهی از احساس خستگی و فرسودگی می کاهند. بنابراین نظام آموزشی کشور نیازمند تحولی راهبردی از «تکلیف محوری» به «یادگیری محوری» است تا تکالیف نه ابزار فشار، بلکه وسیله ای برای رشد، تجربه و تفکر انتقادی باشند.بر اساس یافته های این مقاله، کاهش حجم تکالیف روزانه، کاربرد ارزشیابی توصیفی به جای نمره محور، آموزش معلمان و والدین در زمینه سلامت روان، و افزایش فرصت های استراحت و فعالیت های گروهی، از راهکارهای موثر در مقابله با پدیده دانش آموز خسته است. بدیهی است تحقق یک نظام آموزشی پویا و انسانی در گرو آن است که کیفیت یادگیری جایگزین کمیت تکلیف شود و شادی، کنجکاوی و آرامش دوباره به کلاس درس بازگردد.

کلیدواژه ها:

دانش آموز خسته ، نظام آموزشی ایران ، تکلیف محوری ، خستگی تحصیلی ، انگیزش درونی ، سلامت روان ، یادگیری فعال ، ارزشیابی توصیفی