دانش آموزان به مثابه کنشگران اخلاقی دیجیتال: بررسی نقش دانش آموزان متوسطه در ترویج فرهنگ صحیح در فضای مجازی

این پژوهش با هدف بررسی نقش کنشگری دانش آموزان متوسطه در ترویج فرهنگ صحیح در فضای مجازی صورت پذیرفته است. با توجه به گسترش روزافزون تعاملات دیجیتال و اهمیت شکل گیری هویت اخلاقی در محیط آنلاین، شناسایی الگوهای تاثیرگذاری دانش آموزان در این فضا حیاتی است. روش تحقیق مورد استفاده، ترکیبی اکتشافی متوالی است که در آن داده های کیفی (مصاحبه عمیق) نقش محوری داشته و یافته ها با استفاده از روش تحلیل مضمون استخراج شده اند. نتایج نشان داد که نفوذ همسالان نزدیک مهم تر از رهبران رسمی است و شکاف هویت آنلاین-آفلاین مانع اصلی کنشگری فعال دانش آموزان در اصلاح مجازی است.عصر حاضر، عصر دیجیتال نام گرفته است؛ دورانی که در آن مرزهای فیزیکی کمرنگ شده و بخش قابل توجهی از زندگی اجتماعی، آموزشی و فرهنگی افراد، به ویژه نسل جوان، در فضای مجازی متمرکز شده است. فضای مجازی، اگرچه بستری بی بدیل برای دسترسی به دانش و ارتباطات جهانی فراهم آورده است، اما همزمان عرصه ظهور چالش های جدی در زمینه اخلاق، حریم خصوصی و ترویج فرهنگ های ناسازنده است. در این میان، دانش آموزان متوسطه به عنوان نسلی که بیشترین میزان نفوذپذیری و تعامل را با این فضا دارند، نقش محوری در بازتولید یا ترویج فرهنگ غالب ایفا می کنند. آنان نه تنها مخاطبان منفعل پیام ها هستند، بلکه با انتشار محتوا، اظهار نظر و تعاملات روزمره، به عنوان “کنشگران اخلاقی دیجیتال” عمل می کنند که می توانند یا به تقویت ارزش های جامعه کمک کنند یا زمینه ساز ترویج رفتارهای پرخطر باشند. با توجه به اینکه فضای مجازی به سرعت مرزهای تعاملات اجتماعی دانش آموزان را تغییر داده است. در این میان، ظهور کنشگری اخلاقی دیجیتال (Digital Ethical Agency ) به عنوان یک ضرورت تربیتی مطرح شده است. این پژوهش با هدف سنجش میزان کنشگری اخلاقی دیجیتال در میان دانش آموزان مدرسه حضرت معصومه (س) ارومیه، به روش ترکیبی (کیفی و کمی) انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که اگرچه دانش آموزان از نظر آگاهی تئوریک در وضعیت مطلوبی قرار دارند، اما در انتقال این آگاهی به عمل رفتاری، با موانع ساختاری و فرهنگی متعددی روبرو هستند. این موانع از شکاف هویت آنلاین/آفلاین تا فقدان زیرساخت های لازم برای تقویت تاب آوری دیجیتال ریشه می گیرد.

کلیدواژه ها:

کنشگران اخلاقی ، دیجیتال ، متوسطه