"الگوی نوین مدیریت تطبیقی و تاب آور منابع طبیعی ایران در مواجهه با بحران های اقلیمی، نهادی و سرزمینی: ارائه یک مدل نظری-کاربردی مبتنی بر حکمرانی محیط زیستی"

مدیریت منابع طبیعی در ایران با چالش های متعددی از جمله تغییرات اقلیمی، تخریب سرزمین، ضعف در حکمرانی چندسطحی، پراکندگی نهادی و نبود الگوی هماهنگ مواجه است؛ اما آنچه تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته، "بحران پنهان" در زیرساخت های نظری و ساختاری مدیریت منابع طبیعی است که ریشه در عدم انطباق ساختارهای مدیریتی با شرایط اکولوژیکی و اجتماعی دارد. این مقاله با رویکردی تحلیلی و انتقادی، به بررسی جامع وضعیت فعلی مدیریت منابع طبیعی ایران می پردازد و با بهره گیری از اسناد بالادستی، داده های آماری، مطالعات موردی و مقایسه تطبیقی با سایر کشورها، مدلی نوین تحت عنوان «مدیریت تطبیقی تاب آور» ارائه می کند.مدل پیشنهادی، ترکیبی از اصول مدیریت سازگار با تغییر اقلیم، تاب آوری اکوسیستمی، و حکمرانی چندسطحی مشارکتی است که قابلیت پیاده سازی در سطوح محلی، منطقه ای و ملی را دارد. در این الگو، تاکید ویژه ای بر ضرورت بازطراحی نقش دولت، بازآرایی نهادهای اجرایی، توانمندسازی جوامع محلی و بهره گیری از فناوری های نوین شده است. یافته های مقاله نشان می دهد که بسیاری از ناکارآمدی های موجود نه تنها ناشی از کمبود منابع یا مشکلات فنی، بلکه حاصل فقدان رویکردهای بین رشته ای، سازوکارهای پاسخگو و ساختارهای تاب آور در نظام برنامه ریزی منابع طبیعی کشور است.در نتیجه، مقاله با استناد به تجارب موفق جهانی و تحلیل داده های داخلی، چارچوبی جامع برای عبور از وضعیت فعلی و دستیابی به یک نظام پایدار، چابک و مقاوم در برابر بحران های آتی ارائه می دهد. این چارچوب می تواند به عنوان مبنایی برای سیاست گذاری نوین در حوزه منابع طبیعی ایران به کار گرفته شود و پاسخی موثر به نیازهای روزافزون مدیران، قانون گذاران و پژوهشگران کشور باشد.

کلیدواژه ها:

مدیریت منابع طبیعی ، تاب آوری اکوسیستم ، مدیریت تطبیقی ، حکمرانی چندسطحی ، بحران اقلیمی