شناسایی نشانگرهای مولکولی CBDP و SCoT مرتبط با صفات مورفولوژیک در ژنوتیپ های مختلف گندم

هدف: گندم نان (.Triticum aestivum L) یکی از مهم ترین و اقتصادی ترین محصولات کشاورزی در سطح جهانی است. این گیاه منبع اصلی غذایی برای بخش قابل توجهی از جمعیت جهان بوده و به امنیت غذایی و ثبات اقتصادی در مناطق مختلف کمک می کند. شناسایی و توسعه ژنوتیپ های پربازده گندم با کیفیت مناسب از طریق تنوع ژنتیکی، به عنوان یک راهکار کلیدی در برنامه های به نژادی این گیاه شناخته می شود.مواد و روش ها: در این آزمایش با هدف بررسی تنوع ژنتیکی و ارتباط نشانگرهای مولکولی باصفات مورفولوژیک در گندم، ۶۳ ژنوتیپ گندم نان در قالب طرح آگمنت در مزرعه تحقیقاتی عراقی محله گرگان از نظر صفات مورفولوژیک مورد ارزیابی قرار گرفتند. به منظور شناسایی نشانگرهای پیوسته با صفات مورفولوژیک در ژنوتیپ های گندم از ۱۶ نشانگرSCoT  و CBDP استفاده شد.نتایج: نتایج نشان داد تنوع بالایی در صفات مورفولوژیکی ژنوتیپ های مورد بررسی وجود دارد و صفاتی نظیر وزن سنبله، تعداد دانه و وزن دانه دارای ضریب تنوع بالایی بودند. همبستگی مثبت و معناداری میان وزن دانه و صفاتی مانند تعداد دانه، طول سنبله و قطر پدانکل مشاهده شد که موید نقش کلیدی این صفات در عملکرد است. آنالیز داده های مولکولی نیز تنوع ژنتیکی بالایی را میان ژنوتیپ ها نشان داد. در مجموع ۳۴۰ آلل با این صفات در ارتباط بودند. در رگرسیون گام به گام صفات به ترتیب، قطر پدانکل، شاخص برداشت، طول سنبله، طول پدانکل، تعداد سنبله و طول دانه وارد مدل شدند. طبق نتایج بدست آمده نشانگرهای SCoT۸ و CBDP۱۵ با ۱۳ باند بیشترین چندشکلی را نشان دادند، همچنین بیشترین تعداد باندهای تک شکل مربوط به نشانگر CBDP۱۵ بود. محتوای اطلاعات چندشکل از ۰/۳۱۶  تا ۰/۵۰۰ متغیر و بیشترین درصد چندشکلی مربوط به آغازگر SCoT۸ با مقدار ۸۱/۲۵۰ بود. بیشترین شاخص نشانگری مربوط به پرایمر SCoT۸ با مقدار۳/۸۰۸ بود. بر اساس نتایج تجزیه گرسیون، در مجموع پرایمر CBDP۱۵ دارای بیشترین ارتباط با کل صفات مورد بررسی بود.نتیجه گیری: با استفاده از نتایج این پژوهش، می توان ژنوتیپ های برتر از نظر صفات زراعی را گزینش و در برنامه های به نژادی مورد استفاده قرار داد.

کلیدواژه ها:

CBDP ، SCoT ، تنوع ژنتیکی ، صفات مورفولوژیکی ، گندم