تحلیل گفتمان انتقادی شعر «میراث» اثر مهدی اخوان ثالث

این پژوهش با بهره گیری از چارچوب نظری تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف به بررسی شعر «میراث» اثر مهدی اخوان ثالث می پردازد تا نحوه بازنمایی قدرت و ایدئولوژی را در متن تحلیل کند. پرسش اصلی پژوهش آن است که این شعر چگونه با استفاده از سازوکارهای زبانی، بینامتنیت تاریخی و اسطوره ای و تقابل های گفتمانی، روایت های مسلط سیاسی و اجتماعی را نقد می کند. برای پاسخ به این پرسش، تحلیل در سه سطح توصیف ویژگی های زبانی و سبکی، تفسیر رابطه متن با گفتمان های تاریخی و اجتماعی و تبیین ساختارهای قدرت و ایدئولوژی های پنهان انجام شده است. یافته ها نشان می دهد اخوان ثالث با بهره گیری از نمادپردازی واژگان تاریخی، جملات امری و تقابل های دوگانه ای چون کهنگی-تازگی، امید-ناامیدی و حقیقت، تحریف گفتمانی انتقادی علیه استبداد و روایت های رسمی تاریخ و همچنین چالش های انتقال میراث فرهنگی شکل می دهد. افزون بر این، بینامتنیت با عناصر اسطوره ای و تاریخی به تثبیت گفتمانی میانجامد که در آن «میراث» به عنوان پدیده ای دوگانه همزمان مایه افتخار و عامل سرخوردگی تصویر می شود. این پژوهش نتیجه می گیرد که شعر «میراث» نه تنها بازتابی از شرایط سیاسی پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ است بلکه به مثابه متنی، مقاومتی ایدئولوژی های مسلط و حافظه تاریخی را به چالش می کشد و تعلیق میان پذیرش و رد گذشته را بازتاب می دهد.

کلیدواژه ها:

تحلیل گفتمان ، انتقادی نورمن فرکلاف ، میراث مهدی اخوان ثالث ، هویت جمعی ، تاریخ