نقش مدیران آموزشی در ایجاد و تقویت روحیه پژوهش در مدارس

در عصر دانش محور، پرورش روحیه پژوهش در دانش آموزان به یکی از مهم ترین چالش های نظام آموزشی ایران تبدیل شده است، به ویژه در شرایطی که تمرکز بر آزمون های استاندارد و محدودیت های ساختاری و فرهنگی، کنجکاوی و سوال گری را تضعیف کرده است. هدف این پژوهش، کاوش نقش مدیران آموزشی در ایجاد و تقویت روحیه پژوهش در مدارس از طریق تحلیل تطبیقی ادبیات داخلی و بین المللی و ارائه راهکارهای عملیاتی بود. این مطالعه از نوع مروری تحلیلی با رویکرد کیفی و بر پایه روش PRISMA انجام شد. جامعه آماری شامل مقالات علمی فارسی و لاتین منتشرشده بین سال های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ بود؛ پس از جستجوی سیستماتیک در پایگاه های SID، MagIran، Google Scholar و ERIC و اعمال معیارهای ورود و خروج، ۶۸ منبع بررسی و در نهایت ۴۰ مقاله (۲۴ خارجی و ۱۶ داخلی) به روش نمونه گیری هدفمند برای تحلیل عمیق انتخاب شدند. تحلیل داده ها با روش تحلیل محتوایی کیفی و کدگذاری تماتیک انجام گرفت. یافته ها نشان داد که مدیران آموزشی از طریق به کارگیری رهبری تحول آفرین، توانمندسازی روان شناختی معلمان و دانش آموزان، ادغام پژوهش در برنامه درسی و فرهنگ سازمانی، و اتخاذ رهبری پاسخگو فرهنگی موفق به نهادینه سازی روحیه پژوهش می شوند. نتایج تاکید کرد که تبدیل پژوهش از فعالیت حاشیه ای به نرم فرهنگی مدرسه، مستلزم الگوسازی رفتاری مدیر، ایجاد جوامع تمرین حرفه ای و تخصیص هدفمند منابع است. در نهایت، مدیران آموزشی می توانند با تلفیق رویکردهای جامعه محور و روان شناختی، حتی در شرایط محدودیت، مدارس را به اکوسیستم های پویای کاوش و نوآوری تبدیل کنند.

کلیدواژه ها:

مدیران آموزشی ، رهبری تحول آفرین ، روحیه پژوهش ، فرهنگ پژوهشی مدرسه ، توانمندسازی روان شناختی