مهارت های اجتماعی؛ ستون پنهان سلامت روان نوجوانان

نوجوانی یکی از مراحل سرنوشت ساز رشد انسان است که در آن تغییرات زیستی، روانی و اجتماعی به طور هم زمان رخ می دهد و نوجوان را با چالش هایی تازه در حوزه هویت یابی، مدیریت هیجان ها و برقراری ارتباط موثر روبه رو می سازد. در این میان، مهارت های اجتماعی به عنوان مجموعه ای از توانایی های بین فردی، نقش مهمی در تسهیل تعاملات سالم و کاهش فشارهای روانی ایفا می کنند. هدف این مقاله بررسی نقش مهارت های اجتماعی به عنوان یکی از عوامل زیرساختی و کمتر مورد توجه در بهبود سلامت روان نوجوانان است. پژوهش حاضر به روش مروری تحلیلی انجام شده و برای این منظور، مجموعه ای از تحقیقات معتبر داخلی و خارجی در حوزه روان شناسی رشد، سلامت روان و آموزش مهارت های اجتماعی تحلیل و مقایسه شده است. نتایج بررسی ها نشان می دهد نوجوانانی که از سطح بالاتری از مهارت های اجتماعی مانند ارتباط موثر، گوش دادن فعال، همدلی، حل تعارض، خودابرازی و همکاری گروهی برخوردارند، کمتر در معرض مشکلات روانی همچون اضطراب، افسردگی، احساس تنهایی و پرخاشگری قرار می گیرند. در مقابل، این نوجوانان از تاب آوری روانی بیشتر، روابط دوستانه پایدارتر، عزت نفس بالاتر و احساس تعلق اجتماعی قوی تری برخوردارند. بر اساس یافته ها، مهارت های اجتماعی نه تنها تجربه هیجان های منفی را کاهش می دهند، بلکه با تقویت مهارت های تنظیم هیجان، توان تصمیم گیری و سازگاری اجتماعی را نیز افزایش می دهند. جمع بندی نتایج حاکی از آن است که آموزش نظام مند و مستمر مهارت های اجتماعی در مدارس، خانواده و محیط های تربیتی می تواند به عنوان یک راهبرد موثر در پیشگیری از اختلالات روانی و ارتقای سلامت روان نوجوانان ایفای نقش کند. بنابراین، ادغام آموزش این مهارت ها در برنامه های تربیتی و آموزشی می تواند زمینه ساز رشد همه جانبه و سلامت پایدار نسل نوجوان باشد.

کلیدواژه ها:

علوم تربیتی ، برنامه ریزی ، مهارت اجتماعی ، سلامت روان ، نوجوان