بازآفرینی میثاق تربیتی در عصر هوش مصنوعی برای گذار شهروند دیجیتال به انسان خردمند دیجیتال

در سال های اخیر، مدرسه بیش از هر زمان دیگر با ضرورت بازاندیشی در «تربیت دیجیتال» روبه رو شده است؛ ضرورتی که تنها به آموزش مهارت های فناورانه محدود نمی شود، بلکه ابعادی چون «سواد داده»، «اخلاق دیجیتال»، «هویت دیجیتال»، و توانایی کنشگری هدفمند در قالب «کنشگری دیجیتال» را نیز در بر می گیرد. مرور نظام مند پژوهش های داخلی و بین المللی نشان می دهد که فقدان برنامه ای منسجم برای پرورش این شایستگی ها، مدارس را در مواجهه با چالش هایی مانند «فرسودگی دیجیتال»، فشار شناختی و ناپایداری انگیزشی دانش آموزان آسیب پذیر کرده است. تحلیل ادبیات نشان می دهد که تحقق تربیت دیجیتال اثربخش، نیازمند برقراری تعادل میان «توانایی های شناختی–فناورانه» و «ابعاد اخلاقی و هویتی» یادگیری است؛ تعادلی که می تواند زیست جهان دیجیتال دانش آموزان را از سطح استفاده مصرف گرایانه ارتقا داده و به بستری برای رشد مسئولیت پذیری، خلاقیت و یادگیری اجتماعی تبدیل کند. همچنین یافته ها آشکار می سازند که یکی از پیش شرط های اساسی عبور از مفهوم «کاربر دیجیتال» در مدرسه، پرورش نسلی از یادگیرندگان و معلمان است که می توان آن ها را «رهبران خرد دیجیتال» نامید؛ افرادی که توانایی تحلیل، داوری اخلاقی، مدیریت داده و هدایت تعاملات مجازی را دارا باشند. در نهایت، پژوهش ها تاکید می کنند که ارتقای «تاب آوری دیجیتال» و بازآرایی برنامه ی درسی بر اساس این مولفه ها، شرط اصلی شکل گیری «انسان خردمند دیجیتال» و بنیان گذاری آینده ای پایدار در نظام آموزشی است.

کلیدواژه ها:

تربیت دیجیتال ، فرسودگی دیجیتال ، کنشگری دیجیتال ، زیست جهان دیجیتال ، اخلاق دیجیتال