مقاله مروری تحلیلی بر نقش مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی در کاهش استرس شغلی پرستاران و پزشکان

هدف: این مقاله مروری-تحلیلی با هدف بررسی، تحلیل و ترکیب ادبیات پژوهشی موجود در زمینه اثربخشی مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی بر کاهش استرس شغلی در میان پرستاران و پزشکان تدوین شده است. روش شناسی: پژوهش حاضر از نوع توصیفی-مروری و تحلیلی با رویکرد کتابخانه ای است. برای گردآوری داده ها، پایگاه های اطلاعاتی داخلی (SID, Magiran, IranDoc) و بین المللی (Google Scholar, PubMed, Scopus, Web of Science) با استفاده از کلیدواژه های فارسی «ذهن آگاهی»، «کاهش استرس»، «استرس شغلی»، «پرستاران»، «پزشکان»، «کادر درمان» و معادل های انگلیسی آن ها (Mindfulness, Mindfulness-Based Interventions, MBSR, MBCT, Occupational Stress, Job Stress, Burnout, Nurses, Physicians, Healthcare Professionals) برای مقالات منتشر شده بین سال های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ جستجو شدند. پس از ارزیابی اولیه، مقالات مرتبط بر اساس معیارهای ورود و خروج انتخاب و مورد تحلیل محتوای کیفی قرار گرفتند. یافته ها: تحلیل ادبیات نشان می دهد که مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی (MBIs)، به ویژه برنامه های کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی (MBSR) و شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی (MBCT)، تاثیر معناداری بر کاهش شاخص های استرس شغلی، فرسودگی شغلی (خستگی عاطفی، مسخ شخصیت، کاهش موفقیت فردی) و افزایش بهزیستی روان شناختی، تاب آوری و کیفیت زندگی کاری در پرستاران و پزشکان دارند. مکانیسم های اصلی این تاثیرگذاری شامل بهبود تنظیم هیجان، افزایش خودآگاهی، کاهش نشخوار فکری و تقویت شفقت به خود است. با وجود نتایج مثبت گسترده، تفاوت هایی در اثربخشی برنامه ها بسته به مدت، ساختار و نحوه ارائه (آنلاین یا حضوری) مشاهده می شود. نتیجه گیری: ذهن آگاهی به عنوان یک رویکرد مقرون به صرفه، قابل دسترس و موثر، پتانسیل بالایی برای ادغام در برنامه های سلامت روان سازمانی بیمارستان ها و مراکز درمانی دارد. این مداخلات می توانند به عنوان یک استراتژی پیشگیرانه و درمانی برای مدیریت استرس و ارتقای سلامت روان کادر درمان عمل کنند. با این حال، چالش هایی مانند موانع سازمانی، کمبود وقت و انگاره های فرهنگی نیازمند توجه ویژه برای پیاده سازی موفق این برنامه ها هستند. پژوهش های آتی باید بر اثربخشی بلندمدت، مقایسه روش های مختلف ارائه و بررسی متغیرهای تعدیل کننده تمرکز کنند.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی ، مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی ، استرس شغلی ، فرسودگی شغلی ، کادر درمان