اثربخشی آموزش هوش هیجانی بر اضطراب اجتماعی و مهارت های ارتباطی نوجوانان

هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی آموزش هوش هیجانی بر اضطراب اجتماعی و مهارت های ارتباطی نوجوانان بود. با توجه به نقش اساسی هوش هیجانی در تنظیم هیجان ها، تعاملات بین فردی و سازگاری اجتماعی، تقویت آن می تواند به کاهش اضطراب های اجتماعی و بهبود کیفیت روابط انسانی در دوره ی حساس نوجوانی منجر شود. این پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل و مرحله ی پیگیری بود. جامعه ی آماری شامل دانش آموزان مقطع متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که از میان آنان، ۶۰ نفر به صورت نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند (هر گروه ۳۰ نفر). ابزارهای پژوهش عبارت بودند از: مقیاس اضطراب اجتماعی برای نوجوانان (SAS-A)، پرسشنامه هوش هیجانی بار-آن (EQ-i:YV) و مقیاس مهارت های اجتماعی ماتسون (MESSY). گروه آزمایش در طی هشت جلسه ی ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش هوش هیجانی بر اساس مدل بار-آن قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و آزمون های تک متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که آموزش هوش هیجانی موجب کاهش معنادار اضطراب اجتماعی و افزایش معنادار مهارت های ارتباطی و هوش هیجانی در گروه آزمایش شد (p < ۰.۰۰۱). همچنین نتایج مرحله ی پیگیری سه ماهه حاکی از پایداری اثرات مداخله بود. این نتایج نشان می دهد که آموزش مهارت های هیجانی می تواند به عنوان یک مداخله ی روان تربیتی موثر در ارتقای سلامت روان و بهبود روابط اجتماعی نوجوانان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، اضطراب اجتماعی ، مهارت های ارتباطی ، نوجوانان ، آموزش روان تربیتی