اصول دادرسی منصفانه در دعاوی کیفری

دادرسی منصفانه از اساسی ترین ارکان تحقق عدالت کیفری در نظام های حقوقی معاصر به شمار می رود. هدف اصلی از تضمین اصول دادرسی منصفانه حمایت از حقوق و آزادی های فردی متهم در برابر قدرت حاکم و تضمین بی طرفی و عدالت در فرآیند کیفری است. این اصول که ریشه در اندیشه های حقوق بشر و اسناد بین المللی از جمله اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸) و میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶) است در نظام حقوقی ایران نیز از طریق قانون اساسی، قانون آیین دادرسی کیفری و سایر قوانین مرتبط مورد شناسایی و حمایت قرار گرفته اند. یافته های تحقیق نشان می دهد که اگرچه قانون گذار ایران در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات بعدی تلاش کرده است تا اصول دادرسی منصفانه را با معیارهای بین المللی هماهنگ سازد اما در عمل چالش هایی مانند طولانی بودن فرآیند دادرسی، محدودیت دسترسی به وکیل در مرحله تحقیقات مقدماتی، برخی موارد بازداشت های غیرضروری و ضعف در استقلال قضات همچنان مانع تحقق کامل عدالت منصفانه کیفری می شود. در نهایت نتیجه پژوهش آن است که تحقق و واقعی اصول دادرسی منصفانه در نظام کیفری ایران نیازمند بازنگری در برخی مقررات، شکلی، ارتقای آموزش قضات و ضابطان، تضمین نظارت مستقل بر فرایندهای دادرسی و تقویت نهاد وکالت است. رعایت دقیق این اصول نه تنها تضمین کننده حقوق متهمان است بلکه موجب افزایش اعتماد عمومی به دستگاه قضایی و کارآمدی عدالت کیفری در جامعه خواهد شد.

کلیدواژه ها:

دادرسی منصفانه ، حقوق متهم ، عدالت ، کیفری ، اصل برائت ، آیین دادرسی کیفری ایران