چالش ها و راهبردهای حقوقی محافظت از حریم خصوصی در فضای مجازی

فضای مجازی و شبکه های اجتماعی با گسترش ذخیره سازی و پردازش داده های شخصی، مساله حفاظت از حریم خصوصی را به عنوان یک چالش، حقوقی اجتماعی و نهادی برجسته ساخته است. مساله اصلی تحقیق ناتوانی چارچوب های قانونی، نهادی و فنی موجود در جلوگیری از دسترسی و بهره برداری غیرقانونی از داده های شخصی است؛ ابهامات در حدود مسئولیت پلتفرم ها، فقدان شفافیت در رویه های دولتی نظارتی و تداخل فرهنگ عمومی با اصول حفظ حریم خصوصی این مشکل را تشدید می کند و موجب بروز خلا در تضمین حقوق شهروندی شده است. هدف پژوهش تبیین چالش ها و ارائه راهکارهای حقوقی و پیشگیرانه برای تقویت حفاظت از حریم خصوصی در محیط دیجیتال است. سوال اصلی پژوهش این است: «چه چارچوب های ترکیبی، حقوقی، نهادی و فنی می تواند همزمان بازدارندگی در برابر نقض حریم خصوصی ایجاد کند و هم حقوق بنیادین کاربران را تضمین نماید؟» روش تحقیق نوع تحقیق نظری - تحلیلی و توصیفی است. یافته ها نشان می دهد که راه حل های منفرد فنی یا کیفری ناکافی اند و موثر بودن حفاظت از حریم خصوصی مستلزم بست هایی ترکیبی است که شامل بازنگری قوانین حمایت از داده ها با ضمانت اجرایی و مکانیسم های جبران خسارت، تعریف صریح مسئولیت مدنی و کیفری برای پلتفرم ها و واسطه ها، شفافیت و نظارت مستقل بر اقدامات دولتی و الزامات فنی مانند حداقل سازی داده، رمزنگاری انتها به انتها و تنظیمات پیش فرض حفاظتی باشد. همچنین آموزش عمومی و تقویت نهادهای جامعه مدنی برای نظارت و گزارش گری از نشت ها از یافته های کلیدی است. پژوهش نشان می دهد که پیشگیری وضعی همراه با سازوکارهای پاسخگویی قضایی و نظارتی بهترین شانس را برای کاهش مخاطرات و تامین کرامت فردی فراهم می آورد. از مهم ترین پیشنهادات مقاله پیشنهاد تصویب قانون جامع حفاظت از داده ها با نهاد نظارتی مستقل و تکالیف شفاف گزارش دهی اجباری برای پلتفرم ها است که هم بازدارندگی ایجاد کند و هم امکان جبران خسارت را برای قربانیان فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

حریم خصوصی ، حفاظت از داده ها ، نشت اطلاعات ، مسئولیت ، پلتفرم ، پیشگیری وضعی ، نظارت مستقل