بررسی جامع شروط ضمن عقد در حقوق ایران با رویکرد فقهی و تطبیقی

شروط ضمن عقد به عنوان یکی از ابزارهای مهم در تنظیم روابط قراردادی نقش تعیین کننده ای در تعیین حقوق و تعهدات طرفین ایفا می کنند. این شروط که در قالب توافقات فرعی در کنار عقد اصلی درج می شوند می توانند دامنه تعهدات را گسترش داده، حقوق جدیدی ایجاد کرده یا محدودیت هایی بر اجرای عقد اعمال کنند. اهمیت این شروط در آن است که امکان شخصی سازی قراردادها را فراهم کرده و به طرفین اجازه می دهد تا تعهدات خاصی را در کنار تعهدات اصلی درج کنند. در این مقاله تلاش شده است تا با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، مفهوم، اقسام، آثار، شرایط صحت و بطلان شروط ضمن عقد بررسی شود. همچنین دیدگاه های فقهی فقهای برجسته امامیه مانند شهید اول، شهید ثانی، علامه حلی، امام خمینی و صاحب جواهر با استناد به متون عربی و ترجمه فارسی تحلیل شده اند. در بخش تطبیقی، نظام های حقوقی انگلستان، فرانسه و ایالات متحده مورد بررسی قرار گرفته اند تا تفاوت ها و شباهت های موجود در نحوه برخورد با شروط ضمن عقد روشن شود. در بخش پایانی نیز نمونه هایی از رویه قضایی و نظریه های مشورتی در حقوق ایران ارائه شده اند تا کاربرد عملی این شروط در نظام قضایی کشور تبیین گردد. هدف این مقاله ارائه تصویری جامع از جایگاه شروط ضمن عقد در حقوق ایران و مقایسه آن با نظام های حقوقی دیگر است تا زمینه ای برای اصلاح، توسعه و کارآمدسازی قراردادها فراهم شود.

کلیدواژه ها:

شروط ضمن عقد ، حقوق ایران ، فقه امامیه ، قانون مدنی ، نظام های حقوقی تطبیقی ، عقد ، تعهدات قرارداد