پلتفرم دیپلماسی و نرم افزارهای مشارکتی: نقش توییتر، تلگرام و کلاب هاوس در شکل دهی کنش دیپلماتیک و عمومی

در دهه ی اخیر، ظهور پلتفرم های اجتماعی مانند توییتر، تلگرام و کلاب هاوس موجب دگرگونی بنیادین در سازوکارهای دیپلماسی عمومی و تعاملات بین المللی شده است. دولت ها و بازیگران غیردولتی از این ابزارها برای روایت سازی سیاست خارجی، تاثیرگذاری بر افکار عمومی جهانی و شکل دهی به شبکه های جدید ارتباطی بهره می گیرند. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش این پلتفرم ها در شکل دهی به الگوهای نوین کنش دیپلماتیک و عمومی است. در این راستا، مطالعه حاضر به صورت کیفی و بر مبنای تحلیل محتوای پیام های رسمی منتشرشده در حساب های توییتر و تلگرام نهادهای دیپلماتیک و نیز مصاحبه نیمه ساختاریافته با کارشناسان روابط عمومی دولتی و فعالان حوزه دیپلماسی دیجیتال انجام شد. نتایج نشان می دهد که دیپلماسی پلتفرمی، ابزاری دووجهی است: از یک سو، امکان دسترسی مستقیم به افکار عمومی جهانی و تعامل سریع تر با شهروندان را فراهم می سازد و به افزایش شفافیت، گفت وگوی چندجانبه و قدرت نرم کشورها کمک می کند؛ از سوی دیگر، خطر قطبی سازی، اطلاعات نادرست و سیاست زدگی بیش از حد فضای مجازی را نیز به همراه دارد. یافته ها نشان می دهند که هر پلتفرم بر اساس ساختار ارتباطی خود، نوع خاصی از «روایت دیپلماتیک» را تسهیل می کند؛ برای مثال، توییتر با تمرکز بر پیام های کوتاه و نمادین، ابزار اصلی برای «دیپلماسی واکنشی» است، در حالی که کلاب هاوس بستری برای «دیپلماسی گفت وگومحور» و تلگرام برای «شبکه سازی راهبردی» محسوب می شود. در مجموع، پژوهش نتیجه می گیرد که موفقیت دیپلماسی پلتفرمی مستلزم تدوین سیاست های ارتباطی یکپارچه، آموزش سفیران دیجیتال و توسعه چارچوب های اخلاقی برای کنش مسئولانه در فضای مجازی است. این مطالعه با تبیین ابعاد نظری و کاربردی دیپلماسی دیجیتال، می تواند در طراحی راهبردهای نوین سیاست خارجی در عصر فناوری ارتباطات موثر واقع شود.

کلیدواژه ها:

دیپلماسی عمومی ، رسانه های اجتماعی ، دیپلماسی دیجیتال ، روایت سازی ، فناوری ارتباطات