گذار از "برون ریزی" به "درون سازی": تحلیل تطبیقی کظم غیظ و سرکوب هیجانی در روانشناسی سلامت

این مقاله با هدف برطرف کردن سوءتفاهم رایج میان آموزه های اخلاقی و یافته های روانشناسی سلامت تدوین شده است؛ اینکه آیا توصیه به کظم غیظ (فروخوردن خشم) در اسلام، همان سرکوب هیجانی (Repression/Suppression) زیان آور است. با استفاده از رویکرد تحلیلی-تطبیقی و بهره گیری از مدل فرآیندی تنظیم هیجان جیمز گراس، این نوشتار استدلال می کند که سرکوب یک مکانیسم دفاعی ناخودآگاه و استراتژی دیررس (Late-Acting) است که پس از اوج گیری برانگیختگی عمل کرده و به دلیل حفظ فشار فیزیولوژیک (افزایش فعالیت سیستم سمپاتیک)، منجر به آسیب های روان تنی مزمن می شود. در مقابل، کظم غیظ یک فرآیند آگاهانه، هدفمند و زودرس (Early-Acting) است که بر استراتژی کم هزینه ی ارزیابی مجدد شناختی (Cognitive Reappraisal) مبتنی است. در این فرآیند، فرد با فعال کردن قشر پیش پیشانی و تغییر تفسیر موقعیت به یک چارچوب معنوی (عفو و پاداش الهی)، شدت برانگیختگی هیجانی و فیزیولوژیک را از همان ابتدا کاهش می دهد. نتیجه گیری می شود که کظم غیظ نه یک «فروخوردن سمی»، بلکه یک مدیریت عالی هیجان و یک عامل محافظ برای سلامت جسم و روان است که انسان را از واکنش های غریزی به پاسخ های انتخابی ارتقا داده و مسیر گذار از برون ریزی به درون سازی سازنده را تبیین می کند.

کلیدواژه ها:

کظم غیظ ، سرکوب هیجانی ، تنظیم هیجان ، ارزیابی مجدد شناختی ، روانشناسی سلامت ، روانشناسی اسلامی