بررسی اثر فرهنگ سازمانی بر شفافیت افشا و رفتارهای اخلاقی در گزارشگری مالی

پژوهش حاضر به بررسی اثر فرهنگ سازمانی بر شفافیت افشا و رفتارهای اخلاقی در گزارشگری مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می پردازد. هدف اصلی، تعیین این است که آیا فرهنگ سازمانی اخلاقی می تواند شفافیت افشا را افزایش دهد و رفتارهای اخلاقی در گزارشگری مالی را تقویت کند. پژوهش از نوع کاربردی و ترکیبی (کمی و کیفی) بوده و داده ها از صورت های مالی حسابرسی شده، پرسشنامه OCAI و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با مدیران مالی ۱۸۰ شرکت بورسی در دوره ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ (۱۹۸۰ مشاهده سال-شرکت) جمع آوری شد. شفافیت افشا با شاخص افشای اختیاری، رفتارهای اخلاقی با پرسشنامه اخلاقی Rest و فرهنگ سازمانی با مدل OCAI اندازه گیری گردید. تحلیل کمی با رگرسیون پنل دیتا و تحلیل کیفی با روش تحلیل تم انجام شد.نتایج کمی نشان داد که فرهنگ سازمانی تاثیر مثبت و معناداری بر شفافیت افشا و رفتارهای اخلاقی دارد. هر واحد افزایش در امتیاز فرهنگ اخلاقی، شفافیت افشا را حدود ۰.۴ درصد و رفتارهای اخلاقی را حدود ۰.۵ درصد افزایش می دهد. رفتارهای اخلاقی به عنوان میانجی جزئی در رابطه فرهنگ سازمانی و شفافیت افشا عمل می کند. نتایج کیفی نیز تایید کرد که فرهنگ اخلاقی قوی افشای اختیاری را افزایش می دهد و فشارهای خارجی مانند تحریم ها رفتارهای غیراخلاقی را تضعیف می کند، اما فرهنگ اخلاقی این اثرات را تعدیل می نماید. آزمون های robustness نتایج را تایید کرد.یافته ها حاکی از آن است که در بازار نوظهور ایران، با توجه به چالش های اقتصادی و نهادی، تقویت فرهنگ سازمانی اخلاقی می تواند شفافیت افشا را افزایش دهد، رفتارهای غیراخلاقی را کاهش دهد و اعتماد ذی نفعان را تقویت کند. این نتایج برای سیاست گذاران سازمان بورس، مدیران شرکت ها و سرمایه گذاران راهبردی ارائه می دهد و بر ضرورت توسعه کدهای اخلاقی سازمانی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ سازمانی ، شفافیت افشا ، رفتارهای اخلاقی ، گزارشگری مالی ، بورس اوراق بهادار تهران ، بازار نوظهور ، اخلاق سازمانی ، مدیریت سود ، حکمرانی شرکتی ، تحلیل ترکیبی