تحلیل نشانه - معناشناختی گفتمان روایی « ضحاک و فریدون» براساس نظریه گرمس

نشانه-معناشناسی روایی بر دو اصل کنش و تغییر استوار است. کنشگران در این نظام اغلب براساس برنامه های از پیش تعیین شده پیش می روند تا به معنایی مطلوب دست یابند. به نظر می رسد که در بافت داستان های اسطوره ای گفتمان غالب، گفتمان منطقی-روایی است. در این جستار، داستان «ضحاک و فریدون» از شاهنامه فردوسی را ازمنظر نشانه–معناشناسی به روش توصیفی-تحلیلی واکاوی می کنیم تا نشان دهیم که تمامی مولفه های روایی داستان به سوی تغییر شرایط معنایی پیش می روند. نتایج حاکی است که این گفتمان پویاست و در انتهای داستان وضعیت اولیه به گونه ای به وضعیت ثانویه تغییر یافته که  شرایط آن گونه که در ابتدا بوده، نیست. مراحل تحول کلامی این گفتمان در چهار مرحله عقد قرارداد، توانشی، کنشی و ارزیابی خلاصه می شود. ارزش مطرح برای هر دو شخصیت اصلی این داستان، مادی است. ضحاک در پی تاج و تخت و فریدون در پی نابودی حکومت ضحاک است. نظام کنشی–معنایی این گفتمان براساس شناسه مکانی به مکان های خودی، کنشی و واسطه ای قابل تقسیم است.

کلیدواژه ها:

نشانه – معناشناسی ، گرماس ، ضحاک و فریدون ، گفتمان روایی