بررسی و مقایسه نبرد پهلوانان مرد و زن در سه روایت حماسی (با نگاهی بر آرای «ژرار ژنت»)

هدف پژوهش حاضر، بررسی و مقایسه­ی نبرد میان زنان و مردان، در سه روایت حماسی مختلف است. نبرد «سهراب و گردآفرید» در«شاهنامه»، مبارزه «همای و همایون»در مثنوی­ای با همین نام از «خواجوی کرمانی»و نبرد«رستم و بانوگشسب»در«بانوگشسب­نامه» از سراینده­ای نامعلوم. پس از نگاهی اجمالی به این سه منظومه، نقاط اشتراک و تمایز آن­ها بیان می­گردد. شایان ذکر است، در بیان اشتراکات این نبردها، از آرای «ژرار ژنت» استفاده کرده­­ایم. نکات مشترک سه منظومه در برگیرنده­ی موارد زیر است: شیوه­­ی «روایت­گری» یکسان، از دیدگاه «ژنت» در مولفه­های «روایت»- یعنی «زمان دستوری»، «وجه» و «لحن و صدا»- ؛ پنهان ماندن «زن بودن» پهلوان بانوان؛ نام­آور بودن هر سه شخصیت زن در جنگاوری و پیروز شدن مردان مبارز در انتهای هر سه نبرد. تمایزهای سه منظومه، شامل موارد زیر است: انگیزه­های گوناگون برای آغاز جنگ؛ تفاوت در فرجام نبردها؛ موارد معکوس در «بانوگشب­نامه»؛ ضعف «همای» نسبت به دو پهلوان دیگر و تفاوت­های سبکی در نگارش منظومه­ ها.

کلیدواژه ها:

روایات حماسی ، پهلوان بانو ، ژرار ژنت ، شاهنامه ، مثنوی همای و همایون ، بانو گشسب نامه