بررسی کنش های گفتاری در واژه ی خنک در شاهنامه

نظریه­ ی کنش گفتار، از مباحث مهم کاربرد شناسی در زبان شناسی، بر این پایه مبتنی است که انسان از زبان تنها برای توصیف خویش و پدیده ها بهره نمی­ گیرد، بلکه با تولید پاره گفتارها، اعمالی نیز انجام می دهد؛ این اعمال را کنش گفتاری می نامند.در این جستار پس از معرفی نظریه­ ی کنش گفتار و پیشینه­ ی استفاده از آن در تحلیل آثار فارسی، به بررسی واژه ی «خنک» در شاهنامه به عنوان یک نوع کنش گفتاری عاطفی و ترغیبی پرداخته ایم. ابتدا تمام موارد کاربرد «خنک»، استخراج و طبقه بندی و سپس با روشی توصیفی- تحلیلی، بر اساس کنش منظوری موجود در فضای ابیات، به بررسی کنش گفتار های این واژه پرداخته شده است.برآیند تحقیق آن است که کاربردهای واژه ی «خنک»، در دو گروه کنش­ های گفتاری عاطفی و ترغیبی جای می­ گیرد. البته مرز میان کارکردها آنچنان باریک است که با کمی تغییر در زاویه ­ی نگاه، امکان تاویلی متفاوت و بردن هر مورد در ذیل کارکردی دیگر میسر است.

کلیدواژه ها:

کنش گفتار ، کنش عاطفی ، کنش ترغیبی ، خنک ، شاهنامه