ادغام طراحی بیوفیلیک در فضاهای عمومی شهری: مرور نظام مند رویکردهای معماری در ارتقای سلامت و بهزیستی روان شناختی انسان

در دهه های اخیر، تشدید شهرنشینی، کاهش تماس روزمره انسان با طبیعت و افزایش مشکلات سلامت روان، ضرورت بازنگری در رویکردهای طراحی فضاهای عمومی شهری را برجسته ساخته است. طراحی بیوفیلیک به عنوان رویکردی مبتنی بر پیوند ذاتی انسان با طبیعت، با ادغام عناصر، الگوها و فرایندهای طبیعی در محیط ساخته شده، ظرفیت قابل توجهی برای ارتقای سلامت و بهزیستی روان شناختی انسان دارد. هدف این مقاله، مرور نظام مند ادبیات علمی مرتبط با ادغام طراحی بیوفیلیک در فضاهای عمومی شهری و شناسایی رویکردهای معماری موثر در ارتقای سلامت و رفاه روانی شهروندان است. پژوهش حاضر با رویکرد مرور نظام مند انجام شده و مطالعات منتخب داخلی و بین المللی پس از جست وجوی هدفمند، غربالگری و ارزیابی کیفی مورد تحلیل تطبیقی قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهد که به کارگیری آگاهانه عناصر طبیعی، تجربه های چندحسی، الگوهای الهام گرفته از طبیعت و طراحی زمینه محور در فضاهای عمومی شهری می تواند به کاهش استرس و اضطراب، بهبود خلق وخو، افزایش تمرکز و بازیابی توجه، تقویت حس تعلق مکانی و ارتقای تعاملات اجتماعی منجر شود. نتایج این مرور همچنین بیانگر آن است که اثربخشی طراحی بیوفیلیک زمانی بیشینه می شود که به صورت یکپارچه و متناسب با زمینه های فرهنگی، اقلیمی و اجتماعی به کار گرفته شود. در نهایت، این مقاله با ارائه جمع بندی انتقادی از ادبیات موجود، بر نقش طراحی بیوفیلیک به عنوان راهبردی سلامت محور در طراحی فضاهای عمومی شهری تاکید کرده و مسیرهایی برای کاربرد حرفه ای و پژوهش های آینده پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

طراحی بیوفیلیک ، فضاهای عمومی شهری ، رویکردهای معماری ، ارتقای سلامت ، بهزیستی روان شناختی انسان.