کارکرد سرمایه های سیاسی در بسیج مردم در دوران دفاع مقدس

در دوران دفاع مقدس، بسیج مردمی به عنوان یکی از ارکان اصلی مقاومت در برابر تجاوز نظامی رژیم بعث عراق به ایران، با تکیه بر سرمایه های سیاسی شکل گرفت. این سرمایه ها شامل رهبری کاریزماتیک امام خمینی (ره)، هماهنگی میان نهادهای سیاسی و انقلابی، و ساختارهای حاکمیتی بود که در جهت بسیج منابع انسانی، مالی و معنوی ایفای نقش می کردند. هدف این پژوهش، بررسی نحوه بهره گیری از سرمایه های سیاسی—شامل رهبری، نهادها و ایدئولوژی انقلابی—در بسیج مردمی طی هشت سال دفاع مقدس و تحلیل تاثیر این سرمایه ها بر تقویت همگرایی ملی و مدیریت منابع در شرایط جنگی است. این تحقیق با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل تاریخی انجام شده و داده ها از طریق مطالعه متون مرتبط با دفاع مقدس، اسناد نهادهای سیاسی و گزارش های رسمی گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که رهبری امام خمینی (ره) به عنوان یک سرمایه سیاسی کلیدی، نقشی تعیین کننده در بسیج نیروهای مردمی ایفا کرده است. همچنین، مساجد، حسینیه ها و پایگاه های بسیج به عنوان سرمایه های اجتماعی–سیاسی، به کانون هایی برای جذب و هدایت مردم به جبهه های نبرد تبدیل شدند؛ امری که بیانگر پیوند عمیق میان سرمایه های دینی و سیاسی در فرآیند بسیج مردمی است. نتایج تحقیق همچنین حاکی از آن است که ایدئولوژی انقلابی و ارزش های اسلامی، با تاکید بر مفاهیمی چون «جهاد»، «شهادت» و «امامت»، به عنوان ابزارهایی سیاسی در تحریک مشارکت مردمی و تقویت روحیه مقاومت نقش آفرینی کرده اند.

کلیدواژه ها:

سرمایه سیاسی ، بسیج مردمی ، دفاع مقدس ، رهبری کاریزماتیک ، همگرایی ملی