نظام نمودی و نمودگردانی در گویش لری بختیاری

نمود یک مقوله ی معناشناختی است که به شیوه ی نگرش به ساختار درونی زمان در یک موقعیت اشاره می کند. در این پژوهش برآنیم تا ضمن بررسی نمود واژگانی بر اساس آرای وندلر (۱۹۵۷) و آزمون های دوتی (۱۹۷۹) و جکندوف (۱۹۸۳) علاوه بر ارائه ی نظام نمودی واژگانی لری بختیاری، به پاسخ پرسش های زیر دست یابیم: ۱. چه مولفه هایی بر تعیین نوع نمود دستوری در لری بختیاری موثراند؟ ۲. چگونه می توان تاثیر بافت را بر تغییر نوع نمود (نمودگردانی) تبیین کرد؟ این پژوهش، توصیفی تحلیلی است. داده ها از طریق مصاحبه با گویشوران بومی لری بختیاری، جمع آوری شده است. گویشوران این پژوهش مجموعا پنج نفر می باشند. علی رغم کفایت آزمون های دوتی (۱۹۷۹) و جکندوف (۱۹۸۳) در برخی محمول ها و تمیز انواع نمود از یکدیگر، عدم تبیین روشن و گاهی خلط انواع نمود مشاهده شد. ویژگی های غایت مند و غیرغایت مند افعال و رفتار نمودی آن ها، تابع بافت معنایی و کاربردشناختی است و می تواند منجر به تغییر طبقه ی نمودی شود؛ بنابراین بهتر است غایت مند و غیرغایت مند بودن، به عنوان یک ویژگی در نظر گرفته شود تا یک طبقه ی نمودی.  علاوه بر این، ابزارهای صوری و معنایی مانند فعل کمکی «dâʃten» پیشوند «e» و قید «haj» استمرار عمل را نشان می دهند و گاهی به وقوع فعل در آینده یا در شرف تحقق آن دلالت دارند. با وجود به کارگیری یک محمول مشترک برای برخی از کنش های مختلف در بختیاری، نوع نمود نقش تعیین کننده ای در تشخیص نوع کنش ایفا می کند. این یافته ها بر ضرورت تحلیل جامع، بافت محور و کاربردشناختی در شناسایی و طبقه بندی نمود افعال در لری بختیاری تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

گویش شناسی ، لری بختیاری ، نمود دستوری ، نمودگردانی ، نمود واژگانی