تحلیل گفتمان انتقادی ابربحران آب در ایران: مطالعه تطبیقی سیاست های امنیتی سازی و حکمرانی شبکه ای در دولت های احمدی نژاد و روحانی

بحران آب در ایران که به یک "ابربحران" چندوجهی تبدیل شده، عمیقا تحت تاثیر گفتمان های دولتی قرار دارد و پیامدهای گسترده ای بر امنیت و پایداری کشور داشته است. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی گفتمان های دولت های محمود احمدی نژاد (۱۳۸۴-۱۳۹۲) و حسن روحانی (۱۳۹۲-۱۴۰۰) در مواجهه با این بحران، به دنبال شناسایی تفاوت ها و پیامدهای آن ها بر امنیت سازی و حکمرانی آب است. در این تحقیق، با افزودن مفهوم "امنیت جامعه بنیاد" و دیدگاه های پساکپنهاگی به چارچوب تحلیلی، تمایز میان امنیت دولتی (حفظ حاکمیت و کنترل منابع) و امنیت جامعه بنیاد (حفظ هویت، معیشت و سلامت جوامع محلی) به عنوان یک نوآوری کلیدی مطرح می شود. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف است که با چارچوب های نظری امنیت سازی و حکمرانی شبکه ای تکمیل شده و به تحلیل محتوای ۵۵ سند رسمی و غیررسمی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که گفتمان دولت احمدی نژاد، با چارچوب "امنیتی-دفاعی" و تمرکز بر "توسعه سخت افزاری"، امنیت دولتی را بر امنیت جامعه بنیاد اولویت می داد. در مقابل، گفتمان دولت روحانی با رویکرد "تکنوکراتیک" و "مشارکتی"، تلاشی برای توجه به امنیت جامعه بنیاد داشت، اما در عمل به دلیل غلبه ساختارهای متمرکز، این امر به طور کامل محقق نشد. این پژوهش استدلال می کند که علی رغم تغییرات گفتمانی، تداوم ساختارهای ریشه دار سیاسی و اقتصادی مانع از شکل گیری حکمرانی شبکه ای موثر و تضمین امنیت جامعه بنیاد شده و به تداوم تنش های اجتماعی دامن زده است.

کلیدواژه ها:

بحران آب ، تحلیل گفتمان انتقادی ، امنیتی سازی ، حکمرانی شبکه ای ، دولت احمدی نژاد ، دولت روحانی