تحلیل فقهی حقوقی قاعده ضمان ید در تعیین مسئولیت کیفری پلتفرم های وام دهی غیرمتمرکز

پژوهش حاضر با تمرکز بر قاعده ی فقهی «ضمان ید» به بررسی مسئولیت ناشی از تصرف غیرمجاز در مال غیر و انطباق آن با مسائل نوین فناوری های مالی غیرمتمرکز می پردازد. قاعده ضمان ید که ریشه در بنای عقلا، سیره ی مستمر مسلمانان و حدیث «علی الید ما اخذت حتی تودیه» دارد، در فقه امامیه به عنوان مبنای کلی ضمانت مالی پذیرفته شده و در حقوق مدنی ایران نیز انعکاس یافته است. تحلیل منابع نشان می دهد که این قاعده نه تنها در حوزه ی مدنی بلکه در حوزه ی کیفری نیز قابلیت انطباق دارد؛ به گونه ای که عنصر تقصیر یا عمد شرط تحقق ضمان نیست و صرف استیلا بر مال غیر موجب مسئولیت مدنی می شود، در حالی که در فرض عدوان یا قصور، مسئولیت کیفری نیز متصور است.  در بخش کاربردی، سناریوی سرقت دارایی های دیجیتال از یک پلتفرم وام دهی غیرمتمرکز به دلیل وجود باگ در قرارداد هوشمند بررسی شد. نتایج نشان داد که توسعه دهندگان اصلی پلتفرم به عنوان متصرفان اعتباری اولیه، در صورت اثبات قصور یا تقصیر، مشمول قاعده ضمان ید خواهند بود و علاوه بر مسئولیت مدنی، مسئولیت کیفری نیز متوجه آنان می شود.

کلیدواژه ها:

Guarantee ، criminal liability ، decentralized platforms ، ضمان ید ، مسولیت کیفری ، پلتفرمهای غیر متمرکز