پرسشنامه ارتباطات خانوادگی

ارتباطات خانوادگی، به عنوان هسته اصلی عملکرد خانواده، نقشی حیاتی در سلامت روانی و رفاه اعضای آن ایفا می کند. سنجش دقیق و معتبر این سازه چندبعدی، برای اهداف پژوهشی، تشخیصی و مداخله ای امری ضروری است. با وجود تنوع ابزارهای موجود، خلا یک مرور نظام مند و انتقادی که به مقایسه جامع این ابزارها بپردازد، احساس می شود. هدف این مقاله مروری، ارائه یک تحلیل انتقادی از مهم ترین پرسشنامه های سنجش ارتباطات خانوادگی بر اساس مبانی نظری، ویژگی های روان سنجی و قابلیت کاربرد آنهاست. در این راستا، پرسشنامه های شاخص در دسته های اصلی شامل ابزارهای مبتنی بر الگوی فرآیندی (مانند FAD)، الگوی انسجام-انعطاف پذیری (مانند FACES)، ارتباط والد-فرزند و نیز تلاش های بومی سازی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهند که هر یک از ابزارها با توجه به مبانی نظری خاص خود، بر ابعاد متفاوتی از ارتباطات تمرکز داشته و از نقاط قوت و محدودیت های منحصربه فردی برخوردارند. به طور کلی، نقاط ضعف مشترکی مانند کم توجهی به تحولات خانواده معاصر، حساسیت ناکافی به بافت های فرهنگی متفاوت و غلبه رویکردهای کمی فردمحور شناسایی شد. در نتیجه، پیشنهاد می گردد پژوهش های آینده به سمت توسعه ابزارهای حساس به فرهنگ، تلفیق روش های کمی و کیفی، و گنجاندن مولفه های نوین متناسب با چالش های خانواده در عصر حاضر حرکت کنند.

کلیدواژه ها:

ارتباطات خانوادگی ، انسجام خانواده ، پرسشنامه ، روان سنجی