یکپارچه سازی هوش مصنوعی و CBT در مشاوره نوجوانان: از پایش سلامت روان تا طراحی مداخلات دقیق محور

نوجوانی به عنوان یکی از بحرانی ترین و در عین حال فرصت سازترین دوره های رشد انسان، با تغییرات عمیق زیستی، شناختی، هیجانی و اجتماعی همراه است که می تواند زمینه ساز بروز یا تشدید اختلالات روان شناختی شود. شواهد پژوهشی در سطح جهانی و ملی نشان می دهد که اختلالاتی نظیر افسردگی، اضطراب، اختلالات رفتاری و مشکلات تنظیم هیجان در میان نوجوانان روندی رو به افزایش دارند و در صورت عدم مداخله به موقع، می توانند پیامدهای بلندمدتی بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و سلامت روان بزرگسالی بر جای گذارند. در سال های اخیر، پیشرفت های چشمگیر در حوزه هوش مصنوعی و به ویژه الگوریتم های یادگیری ماشین و پردازش زبان طبیعی، افق های نوینی را در حوزه سلامت روان گشوده اند. این فناوری ها امکان پایش مستمر وضعیت هیجانی و رفتاری نوجوانان، تشخیص زودهنگام الگوهای خطر، پیش بینی سیر اختلالات و طراحی مداخلات درمانی دقیق محور و شخصی سازی شده را فراهم می کنند. پژوهش حاضر با رویکرد مروری–تحلیلی، به بررسی نظام مند ظرفیت ها، کاربردها و چالش های یکپارچه سازی هوش مصنوعی و درمان شناختی–رفتاری در مشاوره نوجوانان می پردازد و می کوشد تصویری جامع از کارکرد این رویکرد تلفیقی، از مرحله پایش سلامت روان تا اجرای مداخلات درمانی، ارائه دهد. در این مطالعه، یافته های حاصل از پژوهش های تجربی و مروری پنج سال اخیر، گزارش های سازمان های معتبر بین المللی و مطالعات داخلی مرتبط با مشاوره نوجوانان و روان درمانی مبتنی بر فناوری مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج مرور ادبیات نشان می دهد که ترکیب ابزارهای هوشمند با پروتکل های CBT می تواند به افزایش دقت تشخیص، بهبود تداوم و پایبندی به درمان، ارتقای انگیزه نوجوانان و در نهایت بهبود معنادار پیامدهای بالینی منجر شود. همچنین، شواهد حاکی از آن است که مداخلات مبتنی بر CBT و هوش مصنوعی، در مقایسه با رویکردهای سنتی، انعطاف پذیری بیشتری در پاسخ به تفاوت های فردی نوجوانان دارند. با وجود این مزایا، چالش هایی نظیر حفظ محرمانگی داده ها، سوگیری الگوریتمی، ضرورت نظارت تخصصی درمانگران و ملاحظات اخلاقی و فرهنگی، از جمله مسائلی هستند که باید به طور جدی مورد توجه قرار گیرند. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می دهد که یکپارچه سازی هوش مصنوعی و درمان شناختی–رفتاری، در صورت استفاده آگاهانه و اخلاق محور، می تواند به عنوان راهبردی نویدبخش در ارتقای کیفیت و دسترسی خدمات مشاوره نوجوانان مورد استفاده قرار گیرد و زمینه ساز تحول در نظام سلامت روان شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، درمان شناختی–رفتاری ، مشاوره نوجوانان ، سلامت روان ، مداخلات دقیق محور