اثر آرایش کاشت و سامانه آبیاری بر عملکرد و بهره وری آب گندم در روش کاشت روی پشته های بلند و عریض دائمی

هدف این پژوهش ارزیابی تاثیر دو روش آبیاری (قطره ای نواری و نشتی) و سه آرایش کاشت گندم روی پشته های بلند و عریض دائمی (دو، سه و چهار خط روی پشته) بر عملکرد گندم و بهره وری آب است. آزمایش ها به صورت کرت های یک بار خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با شش تیمار و سه تکرار طی دو سال زراعی اجرا گردید. گندم روی پشته های عریض با عرض ۶۰ و ارتفاع ۲۰-۱۵ سانتی متر کشت شد. برای مقایسه تیمارها، صفاتی مانند عملکرد محصول، درصد سبز شدن بذر، شاخص سرعت سبز شدن بذر، میزان پنجه زنی گندم، تراکم علف های هرز، بهره وری آب آبیاری در پلات های آزمایشی اندازه گیری شدند. مقایسه میانگین ها نشان داد که آبیاری قطره ای نواری، در مقایسه با روش نشتی، موجب افزایش عملکرد گندم به میزان ۶/۲۰ درصد (۷۸۱۱ در مقابل ۶۴۷۴ کیلوگرم در هکتار) و بهبود ۳/۲۴ درصد در بهره وری آب (۲۸/۱ در مقابل ۰۳/۱کیلوگرم بر مترمکعب آب) شد. تراکم علف های هرز در روش نشتی ۳/۴۷ درصد بیشتر بود. در بین آرایش های کاشت مورد مطالعه، آرایش سه خط روی پشته با عملکرد ۷۶۶۸ کیلوگرم در هکتار و بهره وری آب ۲۴/۱ کیلوگرم بر مترمکعب آب بهترین تیمار شناسایی شد. ترکیب بهینه آبیاری قطره ای نواری با آرایش سه خط روی پشته های بلند و عریض، بالاترین عملکرد (۸۳۱۱ کیلوگرم در هکتار) و بهره وری آب (۳۶/۱ کیلوگرم بر مترمکعب آب) را به همراه داشت. یافته های این پژوهش نشان می دهد که استفاده از آبیاری قطره ای نواری همراه با آرایش کاشت سه خط روی پشته های بلند و عریض، ضمن افزایش عملکرد و بهره وری آب، موجب بهبود شاخص های رشد و کنترل علف های هرز می شود. این روش می تواند به عنوان راهکاری موثر برای کشت گندم در شرایط محدودیت منابع آبی توصیه شود.

کلیدواژه ها:

آبیاری قطره ای نواری ، آرایش کاشت ، بهره وری آب ، تراکم علف های هرز ، عملکرد گندم