اثر سه گونه میکوریزا و محلول پاشی سرکه چوب بر برخی ویژگی های گیاهی و جذب عناصر غذایی آویشن باغی (Thymus vulgaris L.)

سابقه و هدف: کاربرد کودهای زیستی در تولید آویشن باغی (Thymus vulgaris L.) به عنوان یکی از مهمترین گیاهان اسانس دار و دارویی جهان در راستای کشاورزی پایدار و تولید محصول سالم حائز اهمیت است. از ترکیب های شیمیایی موجود در آویشن، اسیدهای فنولیک، ترپنوئیدها و فلاونوئیدها هستند که از آنها در درمان بیماری هایی مانند دیابت، آلزایمر و بیماری های قلبی می توان استفاده کرد. هدف از انجام این آزمایش، بررسی اثر کاربرد همزمان میکوریزا و محلول پاشی سرکه چوب بر برخی ویژگی های کمی و کیفی و عناصر غذایی شاخساره گیاه آویشن باغی بود. مواد و روش ها: پژوهش به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار، طی دو سال زراعی ۱۴۰۰-۱۴۰۲ اجرا شد. عوامل آزمایشی شامل سه گونه قارچ میکوریزا (شاهد (عدم تلقیح)، تلقیح بذر و خاک با Glomus mosseae، G. etunicatum و با G. intraradices) و محلول پاشی سرکه چوب در چهار سطح شاهد (عدم مصرف)، ۵، ۱۰ و ۱۵ در هزار) بود. عملکرد ماده خشک، درصد اسانس، شاخص کلروفیل، کاروتنوئید، درصد فلاونوئید، ترکیب های فنلی، آنتوسیانین، نیتروژن، فسفر و پتاسیم شاخصاره اندازه گیری شد. نتایج حاصل بوسیله نرم افزار SAS (نسخه ۹.۱.۳) به صورت مرکب مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت و مقایسه میانگین ها نیز با آزمون حداقل تفاوت معنی داری (LSD) در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. نتایج: نتایج نشان داد که کاربرد همزمان قارچ میکوریزا و سرکه چوب سبب افزایش معنی دار عملکرد ماده خشک، درصد اسانس و کارتنوئید، آنتوسیانین، ترکیب های فنلی و درصد فلاونوئید و شاخص کلروفیل آویشن باغی نسبت به شاهد شد. همچنین کاربرد میکوریزا به ویژه گونه (G. mosseae) سبب افزایش بیشتر صفات مورد بررسی گردید. علاوه بر این، پلات هایی که با کاربرد ۱۰ در هزار سرکه چوب با گونه (G. mosseae) میکوریزا تیمار شده بودند بالاترین خصوصیات کمی و کیفی آویشن باغی را به خود اختصاص دادند. نتایج نشان داد بیشترین جذب فسفر و پتاسیم شاخساره از تیمار تلقیح با میکوریزا G. mosseae و سرکه چوب ۱۰ در هزار بدست آمد که نسبت به تیمار شاهد به ترتیب ۱۳۳ و ۲۳۱ درصد افزایش را نشان داد. نتایج نشان داد بیشترین آنتوسیانین، ترکیب های فنلی و درصد فلاونوئید از تیمار تلقیح با میکوریزا G. mosseae و سرکه چوب ۱۰ در هزار بدست آمد که نسبت به تیمار شاهد به ترتیب ۱۴۰، ۹۷ و ۱۰۷ درصد افزایش را نشان داد. نتیجه گیری: به طورکلی می توان نتیجه گرفت که کاربرد همزمان قارچ میکوریزا به ویژه G. mosseae با تیمار محلول پاشی ۱۰ در هزار سرکه چوب تیمار مطلوبی برای تولید بالاترین عملکرد کمی و کیفی آویشن باغی به شمار می رود که می تواند کاربرد کودهای شیمیایی را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

کودهای زیستی ، اسانس ، کشاورزی پایدار ، ماده خشک