قرارداد روانشناختی معلمان در سایه هوش فرهنگی با تاکید بر نقش واسطه ای اشتیاق شغلی (مورد مطالعه: معلمان ابتدایی ناحیه ۲ ارومیه)

مقدمه: با توجه به این مهم که اشتیاق شغلی کارکنان از یک طرف تحت تاثیر هوش فرهنگی قرار می گیرد و با پیامدهایی چون تعهد و قرارداد روانشناختی سازمانی و رضایت شغلی بهبود عملکرد شغلی و کاهش تمایل به ترک خدمت مرتبط است، تلاش جهت ارتقاء آن ضروری به نظر می رسد. اولین گام در رسیدن به این هدف، تعیین عوامل موثر بر اشتیاق شغلی است که در این زمینه، براساس جستجوی انجام شده توسط محقق، مشخص شد مطالعات نادری در ایران در این زمینه انجام شده است.

موارد و روش ها: روش پژوهش حاضر توصیفی- پیمایشی از نوع همبستگی می باشد که با استفاده از تکنیک مدلیابی معادلات ساختاری انجام شده است. همچنین از لحاظ هدف نیز پژوهش حاضر کاربردی می باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه معلمان ابتدایی ناحیه ۲ ارومیه در سالتحصیلی ۱۴۰۰-۱۴۰۱ بود که مطابق آمار ارائه شده دانشگاه در مجموع ۱۴۳۹ نفر بودند. (۱۴۳۹ N=). در پژوهش حاضر با توجه به حجم جامعه آماری و بر اساس جدول مورگان ۳۰۴ نفر از معلمان ارومیه به شیوه نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. در نهایت در مجموع ۳۰۴ پرسشنامه صحیح و بدون خدشه جمع آوری و وارد نرم افزار های تحلیلی شدند. ابزار گردآوری داده ها ۳ پرسشنامه استاندارد بود: جهت سنجش هوش فرهنگی نیز از پرسشنامه انگ و همکاران(۲۰۰۴) استفاده شد. این ابزار هوش فرهنگی را در قالب ۲۰ گویه و ۴ مولفه هوش فرهنگی فراشناختی(گویه ۱ تا ۵)، هوش فرهنگی شناختی(گویه ۶ تا ۱۰)، هوش فرهنگی انگیزشی(گویه ۱۱ تا ۱۵) و هوش فرهنگی رفتاری(گویه ۱۶ تا ۲۰) و در قالب مقیاس ۵ درجه ای لیکرت مورد سنجش قرار می دهد. چهت سنجش اشتیاق شغلی از پرسشنامه اشتیاق شغلی شوفلی و همکاران(۲۰۰۲) استفاده خواهد شد. این پرسشنامه از ۱۷ سوال و ۳ مولفه توانایی(۱ تا ۶)، وقف(۷ تا ۱۱) و جذب(۱۲ تا ۱۷) تشکیل شده است قراردادهای روانشناختی با پرسشنامه قراردادهای روان شناختی مونتز و روسیو (۲۰۱۵) سنجیده می شود. این پرسشنامه دارای دو بعد پایبندی به قراردادهای روانشناختی مبادله ای یا سوداگرانه (تبادلی)، پایبندی به قراردادهای روانشناختی رابطه ای (ارتباطی) و ۱۷ سوال پنج گزینه ای است که طریقه نمره گذاری این مقیاس بر اساس طیف لیکرت پنج درجه ای است.

یافته ها: نتایج نشان داد داده های گردآوری شده در این تحقیق با ساختار عاملی و زیربنای نظری تحقیق برازش مطلوبی داشته و این بیانگر همسو بودن سوالات با سازه های نظری می باشد. با توجه به جدول فوق ، مجذور میانگین مربعات خطای تقریب (RMSEA) به عنوان مقدار متفاوت برای هر درجه ی آزادی می باشد، برای مدل های مطلوب برابر با مقدار ۰۵/۰ یا کمتر می باشد. اندازه های بیشتر از آن تا حد ۰۸/۰ بیانگر خطای معقول برای تقریب در جامعه می باشد. مدل هایی که RMSEA آنها ۱۰/۰ یا بالاتر را نشان دهد، از برازش ضعیفی برخوردار هستند. در پژوهش حاضر ۰۸/۰ RMSEA= بیانگر برازش مطلوب مدل می باشد. در برنامه ی لیزرل، شاخص نیکویی برازش ((GFI، شاخص برازندگی تطبیقی ((CFI، و شاخص تعدیل شده برازندگی (AGFI) نیز بیانگر میزان برازش مدل می بانشد که بر اساس قرارداد، اندازه این دو شاخص((GFI و ((CFI بایستی بزرگ تر از و یا برابر با مقدار ۹۰/۰ باشد و شاخص (AGFI) نیز بیشتر از ۸۰/۰ باشد تا مدل مورد نظر تائید شود. نیز مجذور خی بر درجه آزادی (( X۲/df شاخصی است که عمدتا فاقد یک معیار ثابت برای مدل قابل قبول می باشد؛ اما اندازه پایین تر آن(کمتر از ۳، بیانگر برازش مطلوب مدل می باشد. همچنین یافته ها حاکی از از برازش مطلوبی مدل بود و نشان داد که هوش فرهنگی بر قراردادروانشناختی تاثیر مثبت و معنی داری دارد(ضریب مسیر ۲۹/۰). اثر هوش فرهنگی بر اشتیاق شغلی مثبت و معنی دار است(ضریب مسیر ۷۸/۰). اشتیاق شغلی بر قرارداد روانشناختی اثر مثبت و معنی داری دارد(ضریب مسیر ۶۳/۰) و در نهایت اشتیاق شغلی در رابطه بین هوش فرهنگی و قراردادروانشناختی نقش واسطه ای دارد(ضریب مسیر ۶۳/۰).

نتیجه گیری: بنابراین نتیجه گیر می شود که معلمان در محیط های شغلی در دستیابی به اهداف شغلی خود با جالش های متعددی مواجه می شوند و وقتی چنین چالش هایی منفی در نظر گرفته شوند، اثر زیان باری بر روی انگیزش و اشتیاق شغلی آنان خواهد داشت. افراد برخوردار از مولفه های هوش فرهنگی، تجربیات تازه را مبنای جستجوگری و کشف بدیعیات می دانند، همچنین به دلیل تجارب باز، شیوه های متفاوتی را برای رویارویی با مسائل خود امتحان می کنند و در نهایت به واسطه گسترش تعاملات مکرر و کسب تجارب تازه تر رد محیط شغلی خود، روش های مناسبی، برای انطباق با موقعیت شغلی که در آن قرار گرفته اند، انتخاب می نمایند که این امر موجب نوعی تعهد عاطفی و قرارداد روانشناختی آنان در محیط شغلی می شود و این امر زمینه افزایش اشتیاق شغلی را نیز فراهم می نماید.

کلید واژگان

هوش فرهنگی، قرارداد روانشناختی، اشتیاق شغلی، معلمان.

کلیدواژه ها:

هوش فرهنگی ، قرارداد روانشناختی ، اشتیاق شغلی ، معلمان.