بررسی خواب بذر و تولید بذر مصنوعی در گیاه دارویی کلپوره (Teucrium polium L.)

کلپوره(Teucrium polium L.) گیاه دارویی مهم از خانواده نعنا (Lamiaceae) است که در معرض انقراض بوده و خواب بذر و جوانه زنی ضعیف آن از مشکلات اصلی زراعی آن می باشد. در این پژوهش، اثر ۱۴ تیمار مختلف متشکل از جیبرلیک اسید، اسید سولفوریک و سرمادهی در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار بر روی شکستن خواب بذر کلپوره مطالعه شد. نتایج نشان داد بین تیمارهای مختلف تفاوت معنی داری وجود داشته و بیشترین درصد و سرعت جوانه زنی بذور در تیمار با اسید سولفوریک ۹۸ درصد به مدت ۱۵ دقیقه و محلول اسید جیبرلیک (ppm۱۰۰۰) به مدت ۱۲۰ ساعت در دمای ۴ درجه سانتی گراد و کمترین آن در تیمارهای خیساندن در آب و نگهداری در دمای ۴ درجه سانتی گراد به مدت دو هفته و کشت در محیط کشتMS می باشد. یافته ها همچنین نشان داد که اعمال تیمار اسید سولفوریک و اسید جیبرلیک به همراه سرمادهی منجر به بیشترین درصد جوانه زنی بذور کلپوره شده که بیانگر بر آن است که خواب بذر در کلپوره از نوع فیزیکی- فیزیولوژیک است. نتایج نشان داد که بذرهای مصنوعی با خاستگاه مریستم نسبت به بذرهای مصنوعی با خاستگاه رویان سوماتیکی تحت شرایط نگهداری اتاق رشد و یخچال از نظر درصد جوانه زنی، تولید ریشه و ساقه بهتر بوده است. بنابراین با روش های مذکور می توان مشکل زراعی این گیاه را برطرف نموده و با تولید بذر مصنوعی، از انقراض آن جلوگیری کرده و مواد اولیه ی کافی برای تولید داروهای مختلف با منشا این گیاه را تامین کرد.

کلیدواژه ها:

بذر مصنوعی ، جوانه زنی بذر ، رکود بذر ، Teucrium polium L.