اثر پراکسیدهیدروژن و ۲۴-اپی براسینواستروئید بر متابولیت های ثانویه و فیتوشیمیایی زیره سبز Cuminum cyminum L. تحت تنش خشکی

۲ ترکیب سیگنالینگ پراکسید هیدروژن و ۲۴-اپی براسینولید به عنوان ترکیبات موثر در بهبود رشد و افزایش تحمل به تنش های محیطی در گیاهان شناخته می شوند. در مطالعه حاضر، تاثیر تنش خشکی و برهم کنش آن با این دو ترکیب بر شاخص های بیوشیمیایی شامل محتوای پروتئین، قندها، درصد اسانس و همچنین سطوح رنگیزه های فتوسنتزی کلروفیل a و b و رنگدانه های کمکی (کاروتنوئیدها، فنل ها و فلاونوئیدها) مورد ارزیابی قرار گرفت. این پژوهش در قالب یک طرح آزمایشی فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی مرکز مذکور انجام پذیرفت. عملیات کشت در گلدان های حاوی بستر خاک لومی رسی صورت گرفت. هفته پنجم جوانه زنی (شروع رشد زایشی)، گیاهان تحت تیمار تنش خشکی در سه سطح ۱۰۰% ظرفیت زراعی (شاهد)، ۷۵% (تنش ملایم) و ۵۰ % ظرفیت زراعی (تنش شدید) قرار گرفتند. محلول پاشی گیاهان با ۲ ترکیب پراکسید هیدروژن و ۲۴- اپی براسینواستروئید با غلظت های (۰، ۵/۰ و ۱ میلی مولار) به طور متوالی در ۲ مرحله، ابتدا سه روز قبل از اعمال تنش و مجددا ۱۵ روز بعد انجام شد. نتایج نشان داد اثرات اصلی تنش خشکی و محلول پاشی بر صفات مورد بررسی تاثیر معنی داری داشت بطوریکه با افزایش سطح تنش، درصد اسانس، قند محلول، کاروتنوئید، ترکیبات فنولی، فلاونوئیدها اندام هوایی افزایش و پروتئین اندام هوایی و کلروفیل کاهش یافت. با افزایش سطح پراکسید هیدروژن و ۲۴- اپی براسینولید بر میزان پروتئین، کلروفیل a و b افزوده شد، به طوری که محلول پاشی ۱ میلی مولار ۲۴- اپی براسینولید صفت کلروفیل a را به بیشترین میزان خود (۱۰/۱۹۰- mg.mL) رساند. پاشش ۲۴-اپی براسینولید تحت شرایط تنش شدید، فلاونوئیدهای اندام هوایی را تا ۸/۱ میلی گرم برگرم وزن تر افزایش و درصد اسانس را ۴۴/۲ درصد کاهش داد. به طورکلی می توان گفت تنش خشکی، توان فتوسنتز و تولید گیاه را کاهش داد. پاشش پراکسید هیدروژن و ۲۴-اپی براسینولید توانست سیستم فتوسنتزی و مقاومت گیاه زیره به تنش را بهبود بخشد.

کلیدواژه ها:

اپی براسینواستروئید ، پراکسید هیدروژن ، پروتئین ، تنش خشکی ، رنگیزه های فتوسنتزی ، زیره سبز و فنول