بررسی اثرات تابش اشعه ماوراءبنفش-A و نانوذرات نقره بر ویژگی های رشدی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه شوید (Anethum graveolens L.)

امنیت جهانی محصولات کشاورزی با توجه به تغییرات آب و هوایی و افزایش شدت تابش اشعه ماوراءبنفش مورد تهدید قرار گرفته است. با توجه به اثربخشی نانوذرات در افزایش مقاومت گیاهان به تنش، می توان از فن آوری نانو برای کاهش اثرات سوء تنش استفاده کرد. هدف این پژوهش، بررسی آسیب های وارد شده بر گیاه شوید با تابش اشعه ماوراءبنفش-A و ارزیابی تاثیر نانوذرات نقره در کاهش آسیب های این تنش بر گیاه بود. به این منظور ابتدا کشت گلدانی بذرهای شوید انجام و بعد از رشد گیاه به اندازه ی حدود ۸ سانتیمتر، گیاهان در دو مدت زمان ۳۰ و ۶۰ دقیقه تحت تابش نور UV-A قرار گرفتند و همزمان تیمار نمونه ها با نانوذرات نقره در سه سطح ۰، ۵۰ و ۱۰۰ میلی گرم در لیتر به مدت ۳۰ روز به صورت محلول پاشی بر روی برگ ها صورت گرفت. سپس پارامترهای رشد (وزن تر و خشک ساقه، وزن تر و خشک ریشه، طول ساقه و ریشه)، پارامترهای فیزیولوژیک (رنگدانه های فتوسنتزی) و پارامترهای بیوشیمیایی(فعالیت آنزیم کاتالاز، فعالیت آنزیم آسکوربات پراکسیداز، مقدار پروتئین) اندازه گیری شد. نتایج نشان داد تابش اشعه ماوراءبنفش موجب کاهش معنی دار پارامترهای رشد و رنگیزه های فتوسنتزی کلروفیل a، b و کل می شود، اما کاهش مقدار کاروتنوئید نسبت به کلروفیل ها کمتر بود. تابش اشعه ماوراءبنفش منجر به کاهش معنی دار فعالیت آنزیم کاتالاز و میزان پروتئین در گیاه شد، درحالی که فعالیت آنزیم آسکوربات پراکسیداز را به طور معنی داری افزایش داد. تیمار گیاه با نانوذرات نقره توانست اثرات تخریبی این تابش را تعدیل کند؛ به طوری که غلظت ۱۰۰ میلی گرم بر لیتر ، به عنوان بهترین غلظت نانوذرات نقره برای بهبود پارامترهای رشدی و بیوشیمیایی گیاه تحت تابش ۳۰ دقیقه ای اشعه ماوراءبنفش-A شناسایی گردید. بنابراین، استفاده از نانوذرات نقره در غلظت مناسب به منظور تقویت رشد و عملکرد گیاه در شرایط تنش ناشی از اشعه ماوراءبنفش توصیه می شود

کلیدواژه ها:

اشعه ماوراءبنفش ، آنزیم های آنتی اکسیدان ، پارامترهای رشد ، پروتئین ، تنش ، رنگیزه های فتوسنتزی