رابطه دانش محتوایی معلمان در اجرای روش پرسش و پاسخ و اثربخشی آن بر درک مفهومی دانش آموزان

روش پرسش و پاسخ که ریشه های آن را می توان در سنت سقراطی جست و جو کرد، یکی از کارآمدترین شیوه های تدریس مبتنی بر تعامل است. هسته اصلی این رویکرد بر گفت و گوی ساختارمند و طرح پرسش های هدفمند استوار است. در این شیوه معلم به جای انتقال یک سویه اطلاعات با مطرح کردن سوال های پیاپی و چالش برانگیز ذهن دانش آموز را به سمت اندیشیدن، تحلیل کردن و کشف تدریجی معنا سوق می دهد. ارزش این روش در آن است که کاستی های مدل های سنتی مبتنی بر حفظ کردن را برطرف می کند و تجربه یادگیری را از حالتی منفعل به فرآیندی فعال، جست وجوگرانه و مشارکتی تغییر می دهد. موفقیت چنین رویکردی وابسته به توانمندی علمی و مهارت های پداگوژیکی معلم است؛ تنها معلم است که به شبکه مفهومی درس اشراف دارد و قادر است پرسش هایی طراحی کند که نه تنها فهم اشتباه فراگیران را آشکار سازد، بلکه جریان بحث را نیز به سوی عمق هدایت کند. این نوع پرسشگری سنجیده، علاوه بر پرورش تفکر انتقادی، سبب رشد اعتماد به نفس، تقویت انگیزه و ایجاد خود راه بری در دانش آموزان می شود و به آنان فرصت می دهد در ساخت دانش سهم واقعی داشته باشند. از منظر روان شناختی و فلسفی این روش با دیدگاه های سازنده گرایانه و به ویژه با مفهوم «منطقه مجاور رشد» ویگوتسکی هماهنگ است؛ جایی که پرسش های مناسب همانند داربستی ذهنی عمل می کنند و فراگیر را به سطحی فراتر از توان فعلی اش هدایت می نمایند. به طور کلی رویکرد پرسش و پاسخ زمینه ای برای ایجاد کلاسی مشارکتی، اندیشه محور و انگیزشی فراهم می کند و با گسترش توان استدلال و افزایش درگیری شناختی موجب ارتقاء عملکرد تحصیلی دانش آموزان می شود.

کلیدواژه ها:

پرسش و پاسخ ، پداگوژیک ، داربست شناختی ، تعامل آموزشی.