بررسی علل انحطاط افشاریه و ظهور زندیه در تاریخ ایران

این مقاله به بررسی عوامل ضعف و انحطاط دولت افشاریه و ظهور دولت زندیه در تاریخ ایران می پردازد. دولت افشاریه، که پس از حمله افغان ها و فروپاشی صفویه توسط نادرشاه تاسیس شد، در دوره ای کوتاه موفق به احیای اقتدار ایران گردید؛ اما ویژگی های ساختاری چون تمرکز شدید قدرت، سرکوب نخبگان، و سیاست های اقتصادی نابسامان باعث فرسایش مشروعیت داخلی و ضعف اقتصادی این دولت شد. در مقابل، دولت زندیه، تحت رهبری کریم خان زند، با اتخاذ سیاست های اجتماعی، اقتصادی و دیپلماتیک منعطف تر و به ویژه با تکیه بر مشروعیت مردمی، توانست حکومتی نسبتا باثبات ایجاد کند. این پژوهش، با تحلیل مقایسه ای از دو دولت افشاریه و زندیه، به ویژه بر سیاست های داخلی، اقتصادی و اجتماعی هر دو دوره تاکید می کند. نتایج نشان می دهد که در حالی که افشاریه از ضعف های اساسی در تعامل با مردم، نهادسازی و مشروعیت اجتماعی رنج می برد، زندیه توانست با اتکا به انسجام داخلی و سیاست های مردم گرایانه، زمینه ساز نوعی بازسازی اجتماعی و اقتصادی گردد. این تحلیل، به ویژه در زمینه مطالعه تاریخی و الگوهای حکمرانی در ایران، بیانگر اهمیت رابطه دولت و ملت، نهادهای اجتماعی، و اصلاحات اقتصادی در تداوم و پایداری قدرت است.

کلیدواژه ها:

افشاریه ، زندیه ، ایران ، کریم خان ، نادرشاه.