تعارض حقوق مکتسبه در علامت تجاری و نام دامنه: واکاوی چالش ها و راهکارهای حل و فصل خصومت

گسترش فضای دیجیتال و نقش فزاینده نام های دامنه در فعالیت های تجاری، تعارضات متعددی را میان دارندگان علائم تجاری ثبت شده و اشخاصی که پیش تر اقدام به ثبت یا استفاده از نام دامنه کرده اند پدید آورده است. این تعارض، از حیث «حقوق مکتسبه» و حدود حمایت از آن، در حقوق ایران واجد اهمیت ویژه است؛ زیرا نام دامنه در عمل کارکردی هم عرض ابزارهای شناسایی تجاری پیدا کرده، در حالی که نظام حقوقی علائم تجاری عمدتا بر حمایت مبتنی بر ثبت و آثار انحصاری ناشی از آن است. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که در تزاحم میان حق ناشی از ثبت علامت تجاری و حق ادعایی ناشی از ثبت/استفاده نام دامنه، دادگاه های ایران بر پایه چه معیارهایی فصل خصومت می کنند و قانون مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳ چه نقشی در تقویت یا انسجام این سازوکارها دارد.پژوهش با روش تحلیلی–توصیفی و با تمرکز بر تحلیل حقوقی و مطالعه جهت گیری های قابل مشاهده در رسیدگی های قضایی انجام شده و ضمن بررسی چارچوب حقوقی پیش از قانون ۱۴۰۳، آثار و ظرفیت های قانون جدید را در حوزه حمایت ماهوی از علائم تجاری و ضمانت اجراهای مدنی واکاوی می کند. یافته ها نشان می دهد که رویه قضایی ایران، در کنار حمایت ترجیحی از علامت ثبت شده، به طور فزاینده به معیارهای ماهوی مانند حسن نیت/سوءنیت، هدف از ثبت یا استفاده، شهرت و سابقه تجاری، و آثار رقابتی و احتمال فریب مصرف کننده توجه کرده و از رویکرد صرفا شکلی و تقدم محور فاصله گرفته است. قانون مالکیت صنعتی ۱۴۰۳ نیز هرچند نام دامنه را صریحا موضوع حکم قرار نداده، با تقویت حمایت ماهوی از علائم تجاری و توسعه ضمانت اجراهای مدنی، امکان انسجام بیشتر در تصمیمات قضایی و کارآمدسازی فصل خصومت را فراهم ساخته است.

کلیدواژه ها:

حقوق مکتسبه ، علامت تجاری ، نام دامنه ، تعارض حقوق ، قانون مالکیت صنعتی ۱۴۰۳