امکان شناسایی مالکیت تدریجی در قراردادهای معوض مستمر

قراردادهای معوض مستمر به عنوان یکی از مهم ترین قالب های حقوقی در روابط اقتصادی مدرن، نقش اساسی در تنظیم مبادلات طولانی مدت میان طرفین ایفا می کنند. در این دسته از قراردادها، تعهدات طرفین نه به صورت دفعی، بلکه به طور تدریجی و در طول زمان اجرا می شود؛ امری که پرسش های مهمی را در خصوص زمان تحقق آثار حقوقی، به ویژه انتقال مالکیت، مطرح می سازد. یکی از مهم ترین این پرسش ها، امکان یا عدم امکان شناسایی «مالکیت تدریجی» در چارچوب این قراردادهاست.نظام حقوقی ایران، با تاکید سنتی بر انتقال دفعی مالکیت، صراحت روشنی در پذیرش یا رد مالکیت تدریجی ندارد. با این حال، بررسی قواعد عمومی قراردادها، اصل حاکمیت اراده، تحلیل ماهیت عقود معوض مستمر و نیز ملاحظه برخی نهادهای مشابه همچون بیع اقساطی، اجاره به شرط تملیک و قراردادهای بلندمدت خدماتی، نشان می دهد که شناسایی مالکیت تدریجی نه تنها با مبانی حقوقی ایران تعارض ندارد، بلکه در مواردی می تواند پاسخ گوی نیازهای عملی روابط قراردادی باشد.این پژوهش با رویکردی تحلیلی و توصیفی، ضمن تبیین مفهوم مالکیت تدریجی و بررسی ویژگی های قراردادهای معوض مستمر، امکان سنجی شناسایی این نوع مالکیت را در حقوق ایران انجام داده و چالش های نظری و عملی آن را بررسی می کند. در نهایت، مقاله بر این نتیجه تاکید دارد که با تفسیر موسع از قواعد عمومی قراردادها و پذیرش انعطاف پذیری در زمان انتقال مالکیت، می توان زمینه شناسایی مالکیت تدریجی را در قراردادهای معوض مستمر فراهم کرد.

کلیدواژه ها:

مالکیت تدریجی ، قراردادهای معوض مستمر ، انتقال مالکیت ، حاکمیت اراده ، تعهدات مستمر