اثربخشی آموزش طرحواره درمانی بر تنظیم هیجان، شرم و نقص و خود ابرازگری نوجوانان ۱۲تا ۱۵ سال

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش طرحواره درمانی بر تنظیم هیجان، شرم و نقص و خودابرازگری نوجوانان ۱۲ تا ۱۵ سال بود. روش تحقیق به صورت شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون همراه با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل نوجوانان دارای مشکلات در تنظیم هیجان در شهر اصفهان بود که از طریق پرسشنامه تنظیم هیجان گراس شناسایی شدند. از میان آن ها، ۴۰ نفر به روش هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش طی ۷ جلسه تحت مداخله طرحواره درمانی کودکان و نوجوانان (ST-CA) قرار گرفت و گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه راهبردهای تنظیم هیجان گراس و جان (ERQ)، مقیاس شرم و گناه اورث (SGS) و پرسشنامه ابرازگری هیجانی کینگ و امونز (EEQ) بود. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) در نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شد. یافته ها نشان داد آموزش طرحواره درمانی اثر معناداری بر بهبود تنظیم هیجان (F=۱۲.۵۱, p=۰.۰۰۱, η²=۰.۲۵)، کاهش شرم و نقص (F=۱۰.۷۳, p=۰.۰۰۲, η²=۰.۲۲) و ارتقای خودابرازگری (F=۱۵.۰۲, p=۰.۰۰۰, η²=۰.۲۸) نوجوانان داشته است. همچنین نتایج حاکی از آن بود که این مداخله موجب بهبود راهبردهای تنظیم هیجان شناختی (بازداری شناختی و اجتناب هیجان)، کاهش احساس شرم و گناه، و ارتقای ابعاد خودابرازگری شامل ابراز هیجانی مثبت، ابراز هیجانی منفی و مهار هیجان منفی گردیده است. به طور کلی، یافته های پژوهش نشان داد که طرحواره درمانی می تواند به عنوان یک رویکرد موثر در ارتقای سازگاری هیجانی، کاهش هیجانات منفی و بهبود مهارت های ارتباطی و خودابرازگری نوجوانان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

طرحواره درمانی ، تنظیم هیجان ، شرم و نقص ، خودابرازگری ، نوجوان