بازتاب سقوط افشاریه در سیاست قدرت های منطقه ای (عثمانی، هند، روسیه)

سقوط افشاریه در نیمه دوم قرن هجدهم میلادی، نقطه عطفی در تاریخ سیاسی ایران و منطقه بود که تاثیرات عمیقی بر موازنه قدرت در غرب و جنوب آسیا گذاشت. مرگ نادرشاه افشار نه تنها موجب فروپاشی نظم مرکزی در ایران شد، بلکه خلا قدرت حاصل از آن، قدرت های منطقه ای همچون امپراتوری عثمانی، پادشاهی های هند، و امپراتوری روسیه را به بازنگری در سیاست ها و منافع راهبردی شان واداشت. این مقاله با روش تاریخی تحلیلی می کوشد تا واکنش ها و تحرکات سه قدرت مذکور را در مواجهه با افول اقتدار افشاریه بررسی کند. یافته ها نشان می دهد که عثمانی با هدف احیای نفوذ در مرزهای غربی ایران و کاهش تهدید همسایه شرقی، به سیاست های مداخله جویانه روی آورد؛ در حالی که هند به ویژه تحت فشار انگلستان و مراته ها در صدد بازسازی تعادل قدرت داخلی و منطقه ای بود. از سوی دیگر، روسیه با تمرکز بر قفقاز و سواحل جنوبی دریای خزر، از بی ثباتی ایران بهره برداری راهبردی کرد. در مجموع، سقوط افشاریه نه تنها نظام سیاسی ایران، بلکه موازنه منطقه ای قدرت را در مسیری نو قرار داد که تاثیرات آن تا دهه ها بعد ادامه یافت.

کلیدواژه ها:

افشاریه ، افول و ضعف ، سیاست ، عثمانی ، هند ، روسیه.